Polecenie prosi o wartość, której nie ma w żadnej kolumnie: wartość zamówienia, cenę po rabacie, wiek z daty urodzenia. Wtedy dopisujesz kolumnę liczoną w kwerendzie, często z warunkiem — CASE w SQL albo IIf w Accessie. Punkty przepadają zwykle nie na wzorze, tylko na drobiazgach: alias inny niż narzucony w poleceniu, brak zaokrąglenia kwoty, próba użycia aliasu w WHERE. Tu punkty lecą naprawdę często, więc uczymy czytać polecenie krok po kroku i odhaczać każdy wymóg osobno — łącznie z tym, że jakąś wartość trzeba policzyć samodzielnie, a nie znaleźć gotową.

1. Kiedy potrzebujesz pola obliczeniowego

Treść zadania prosi o wartość, której nie ma w żadnej kolumnie: wartość zamówienia, cenę po rabacie, wiek na podstawie daty urodzenia, marżę procentową. Wtedy tworzysz nową kolumnę wyliczaną w locie, bez zmieniania danych w tabeli.

SELECT nazwa,
     cena,
     ilosc,
     cena * ilosc AS wartosc
FROM zamowienia;

Nazwa nadana przez AS bywa wprost narzucona w poleceniu — wtedy musi zgadzać się co do znaku. To najprostszy punkt do zdobycia i najgłupszy do stracenia.

2. Warunki wewnątrz zapytania

Gdy wynik zależy od warunku — na przykład rabat tylko dla zamówień powyżej progu — użyj konstrukcji warunkowej zamiast liczyć to ręcznie.

SELECT nazwa,
     cena,
     CASE
         WHEN cena > 100 THEN cena * 0.9
         ELSE cena
     END AS cena_po_rabacie
FROM produkty;

W programie Access ten sam efekt osiąga się funkcją IIf(warunek; wartość_gdy_prawda; wartość_gdy_fałsz). Jeśli arkusz wskazuje konkretne środowisko, użyj składni tego środowiska.

3. Funkcje, które warto mieć pod ręką

ROUND(wyrażenie; 2) — zaokrąglenie do dwóch miejsc, częste przy kwotach.
YEAR(data), MONTH(data) — wyciąganie części daty.
LEN() lub LENGTH() — długość tekstu.
CONCAT() albo operator sklejania — łączenie imienia i nazwiska w jedną kolumnę.

4. Gdzie najczęściej giną punkty

Pole obliczeniowe w WHERE po aliasie. Warunek nie widzi nazwy nadanej przez AS — trzeba powtórzyć całe wyrażenie albo użyć HAVING przy grupowaniu.
Dzielenie przez zero, gdy w danych trafi się wartość pusta lub zerowa. Warto zabezpieczyć warunkiem.
Brak zaokrąglenia tam, gdzie polecenie mówi o kwocie w złotych i groszach.
Zmiana danych w tabeli zamiast policzenia ich w kwerendzie. Zadanie zwykle wymaga, żeby dane źródłowe pozostały nietknięte.

Przeczytaj też

Zadania praktyczne na maturze — jak się przygotować

Plan pracy na 210 minut, kolejność rozwiązywania i format plików wynikowych, na którym najłatwiej stracić punkty.

Uczysz się w technikum informatycznym? Prowadzimy też przygotowanie do kwalifikacji INF.02, INF.03 i INF.04. Zobacz egzaminy zawodowe →

Pola Obliczeniowe w Kwerendach

1. Kiedy potrzebujesz pola obliczeniowego

2. Warunki wewnątrz zapytania

3. Funkcje, które warto mieć pod ręką

4. Gdzie najczęściej giną punkty

Zdajesz maturę rozszerzoną z informatyki?

Nadal czujesz się niepewnie?