Przejdź do treści
INF.02 · Dział IV

Podstawy sieci komputerowych

Modele referencyjne ISO/OSI oraz TCP/IP, topologie sieciowe (gwiazda, magistrala, pierścień), protokoły warstwy aplikacji (HTTP, FTP, DNS, DHCP), media transmisyjne (skrętka, światłowód, standardy TIA/EIA-568), urządzenia sieciowe aktywne i pasywne (switche, routery, access pointy, karty sieciowe).

Wstęp: sieci to dział, który da się wykuć na pewne punkty

Ten dział jest wdzięczny, bo prawie wszystko sprowadza się do zamkniętych list: siedem warstw modelu OSI, cztery warstwy TCP/IP, kilkanaście numerów portów, dwie sekwencje żył w skrętce, pięć topologii. Egzamin nie pyta „czym jest sieć". Pyta, na którym porcie działa IMAP, w której warstwie pracuje przełącznik, jaki kabel łączy dwa komputery bezpośrednio i który pin w standardzie 568B ma kolor biało-pomarańczowy. To wiedza z pamięci — i dokładnie dlatego jest najłatwiejsza do zdobycia.

1

Model ISO/OSI — siedem warstw

Model OSI to teoretyczny podział zadań sieci na siedem pięter. Najważniejsza rzecz na start: warstwy numerujemy od dołu. Warstwa 1 to fizyczna (kable i sygnały), warstwa 7 to aplikacji (przeglądarka, klient poczty). Kiedy zadanie mówi „urządzenie warstwy drugiej", chodzi o warstwę łącza danych, czyli o przełącznik — nie o drugą od góry.

Siedem warstw — tabela do wykucia
NrNazwa polskaNazwa angielskaJednostka danych (PDU)Przykłady
7AplikacjiApplicationdaneHTTP, FTP, SMTP, DNS, DHCP
6PrezentacjiPresentationdaneszyfrowanie, kompresja, formaty JPEG, ASCII
5SesjiSessiondanenawiązanie, podtrzymanie i zamknięcie sesji, NetBIOS
4TransportowaTransportsegment (TCP) / datagram (UDP)TCP, UDP, numery portów
3SieciowaNetworkpakietIP, ICMP, router, adres IP
2Łącza danychData LinkramkaEthernet, adres MAC, przełącznik, most, karta sieciowa
1FizycznaPhysicalbitkabel, wtyk RJ-45, koncentrator, wzmacniak, modulacja
Co robi każda warstwa
  • 7 Aplikacji — udostępnia usługi sieciowe programom użytkownika. To nie jest sama przeglądarka, tylko protokół, którego przeglądarka używa.
  • 6 Prezentacji — tłumaczy dane na wspólny format, szyfruje i kompresuje.
  • 5 Sesji — zestawia i rozłącza sesję między aplikacjami, pilnuje kto teraz nadaje.
  • 4 Transportowa — dzieli dane na segmenty, numeruje je, kontroluje przepływ i adresuje porty.
  • 3 Sieciowa — adresowanie logiczne (IP) i wyznaczanie trasy między sieciami.
  • 2 Łącza danych — adresowanie fizyczne (MAC), tworzenie ramek, wykrywanie błędów (suma CRC).
  • 1 Fizyczna — zamiana bitów na sygnał elektryczny, optyczny lub radiowy.
Enkapsulacja — jak dane schodzą w dół

Nadawca schodzi od warstwy 7 do 1, a każda warstwa dokleja własny nagłówek. Odbiorca robi to samo w odwrotnej kolejności (dekapsulacja), zdejmując nagłówki od warstwy 1 do 7.

dane                          (warstwy 7-5)
[naglowek TCP | dane]         segment   (4)
[naglowek IP | segment]       pakiet    (3)
[naglowek Ethernet | pakiet | CRC]  ramka (2)
101101010110...               bity      (1)

Mnemotechnika, która działa na egzaminie

Od dołu do góry: Fizyczna, Łącza danych, Sieciowa, Transportowa, Sesji, Prezentacji, Aplikacji. Jeśli w zadaniu pada numer warstwy — od razu dopisz sobie na brudnopisie tę listę od 1 do 7, zanim zaczniesz szukać odpowiedzi. Najczęstszy błąd to policzenie warstw od góry i wskazanie warstwy prezentacji zamiast łącza danych.

2

Model TCP/IP i mapowanie na OSI

OSI jest modelem teoretycznym — nikt go nie zaimplementował w całości. Internet działa na modelu TCP/IP, który ma cztery warstwy. Zadanie egzaminacyjne zwykle każe przyporządkować warstwy jednego modelu do drugiego, więc trzeba znać obie listy i punkt ich styku.

Mapowanie TCP/IP na ISO/OSI
Warstwa TCP/IPOdpowiada warstwom OSIProtokoły
4. Aplikacji7 + 6 + 5 (aplikacji, prezentacji, sesji)HTTP, HTTPS, FTP, DNS, DHCP, SMTP, POP3, IMAP, SSH, Telnet
3. Transportowa4 (transportowa)TCP, UDP
2. Internetowa3 (sieciowa)IP, ICMP, ARP (na styku z warstwą niższą)
1. Dostępu do sieci2 + 1 (łącza danych, fizyczna)Ethernet, Wi-Fi (IEEE 802.11), PPP

Warstwa dostępu do sieci bywa nazywana także warstwą łącza sieciowego lub warstwą interfejsu sieciowego. Warstwa internetowa bywa nazywana międzysieciową — to te same warstwy pod innymi nazwami.

Przykład rozwiązany

Treść: Protokół HTTPS należy do warstwy aplikacji modelu TCP/IP. Którym warstwom modelu ISO/OSI odpowiada ta warstwa?

Rozwiązanie: Warstwa aplikacji TCP/IP skupia trzy najwyższe warstwy OSI, czyli warstwy 5, 6 i 7 — sesji, prezentacji i aplikacji. HTTPS pokazuje to wprost: samo pobieranie strony to warstwa aplikacji, a szyfrowanie TLS to funkcja przypisywana w OSI warstwie prezentacji.

Pułapka: odpowiedź „tylko warstwie 7" jest niepełna i zwykle nie dostaje punktu.

3

TCP kontra UDP w praktyce

Oba protokoły siedzą w warstwie transportowej i oba używają numerów portów. Różnią się jedną rzeczą: TCP gwarantuje, że dane dojdą w komplecie i w kolejności, a UDP tylko wysyła i nie sprawdza, co się z nimi stało.

TCP — połączeniowy
  • Przed transmisją zestawia połączenie trzystopniowym uzgodnieniem: SYN, SYN-ACK, ACK.
  • Numeruje segmenty i potwierdza odbiór (ACK). Segment bez potwierdzenia jest wysyłany ponownie.
  • Gwarantuje kolejność i kompletność danych, kontroluje przepływ (okno przesuwne).
  • Wolniejszy, większy narzut nagłówka (20 bajtów minimum).
  • Stosuj tam, gdzie liczy się każdy bajt: pobranie pliku przez FTP, wysyłka maila SMTP, otwarcie strony HTTP/HTTPS, zdalna konsola SSH, praca na bazie danych.
UDP — bezpołączeniowy
  • Nie zestawia połączenia — od razu wysyła datagram i o nim zapomina.
  • Brak potwierdzeń, brak retransmisji, brak gwarancji kolejności.
  • Nagłówek tylko 8 bajtów, minimalne opóźnienie.
  • Obsługuje transmisję rozgłoszeniową i grupową, czego TCP nie potrafi.
  • Stosuj tam, gdzie ważniejszy jest czas niż komplet danych: rozmowa głosowa VoIP, wideokonferencja, transmisja strumieniowa na żywo, gry sieciowe, zapytania DNS, DHCP, synchronizacja czasu NTP.

Jak to uzasadnić w zadaniu otwartym

W rozmowie telefonicznej przez internet zgubiony pakiet z 20 milisekundami dźwięku jest bezwartościowy — zanim doszłaby retransmisja, rozmowa poszłaby dalej. Lepiej usłyszeć krótkie zakłócenie niż czekać. Przy pobieraniu pliku jest odwrotnie: jeden brakujący bajt psuje cały archiwum, więc opóźnienie na retransmisję jest opłacalne. To jest gotowe uzasadnienie wyboru protokołu — na egzaminie punktuje się właśnie taki argument.

4

Protokoły i numery portów

To jest najczęściej odpytywany fragment całej kwalifikacji. Numery portów z zakresu 0–1023 to porty dobrze znane i przypisane na stałe do usług. Nauczysz się tej tabeli na pamięć — masz kilka pewnych punktów na każdym egzaminie próbnym i właściwym.

Porty, które musisz znać z pamięci
ProtokółPortTransportDo czego służy
FTP (dane)20TCPkanał przesyłu plików
FTP (sterowanie)21TCPkanał poleceń, logowanie
SSH / SFTP22TCPszyfrowana zdalna konsola i przesył plików
Telnet23TCPzdalna konsola bez szyfrowania
SMTP25TCPwysyłanie poczty
DNS53UDP (TCP przy transferze strefy)zamiana nazwy domeny na adres IP
DHCP (serwer)67UDProzdaje konfigurację adresową
DHCP (klient)68UDPodbiera konfigurację
HTTP80TCPstrony WWW bez szyfrowania
POP3110TCPpobieranie poczty (zwykle z usunięciem z serwera)
IMAP143TCPpoczta zarządzana na serwerze, synchronizacja folderów
HTTPS443TCPstrony WWW szyfrowane protokołem TLS/SSL
SMTPS465 / 587TCPwysyłka poczty z szyfrowaniem
IMAPS993TCPIMAP po szyfrowanym kanale
POP3S995TCPPOP3 po szyfrowanym kanale
Poczta: SMTP kontra POP3 kontra IMAP
  • SMTP (25)wysyła pocztę. Klient nadaje wiadomość do serwera i serwer przekazuje ją dalej.
  • POP3 (110)pobiera pocztę. Domyślnie ściąga wiadomości na komputer i kasuje je z serwera. Praca offline, jedno urządzenie.
  • IMAP (143)pobiera i synchronizuje. Wiadomości zostają na serwerze, klient widzi strukturę folderów, a status „przeczytane" jest wspólny dla wszystkich urządzeń.
  • Reguła na egzamin: wysyłka zawsze SMTP, wybór między POP3 a IMAP zależy tylko od tego, czy użytkownik korzysta z jednego czy z wielu urządzeń.
Usługi infrastrukturalne
  • DNS (53) — zamienia nazwę domenową na adres IP. Objaw awarii: strona nie otwiera się po nazwie, ale otwiera się po adresie IP.
  • DHCP (67/68) — automatycznie przydziela klientowi adres IP, maskę, bramę i serwery DNS. Kolejność komunikatów: DISCOVER, OFFER, REQUEST, ACK. Objaw awarii: komputer dostaje adres z zakresu APIPA i nie ma dostępu do sieci.
  • SSH (22) kontra Telnet (23) — obie usługi dają zdalną konsolę, ale Telnet przesyła hasło otwartym tekstem. Na egzaminie prawidłową rekomendacją jest zawsze SSH.
  • HTTP (80) kontra HTTPS (443) — HTTPS to ten sam protokół opakowany w szyfrowanie TLS z certyfikatem serwera.

Zapamiętaj przez skojarzenie

20 i 21 to bliźniaki FTP (najpierw sterowanie 21, potem dane 20). 22 i 23 to para „zdalna konsola": bezpieczny SSH i niebezpieczny Telnet. Poczta rośnie po sto: 25 wysyła, 110 to POP3, 143 to IMAP. WWW ma 80 i 443. Wersje szyfrowane poczty to końcówki 993 (IMAPS) i 995 (POP3S) — obie w okolicach tysiąca.

5

Topologie sieciowe

Topologia to sposób połączenia urządzeń. Zadanie zwykle pokazuje rysunek i każe nazwać topologię albo opisuje wymagania („awaria jednego kabla nie może wyłączyć sieci") i każe wybrać właściwą. Rozróżnij topologię fizyczną (jak biegną kable) od logicznej (jak wędrują dane) — dzisiejsza sieć Ethernet ze switchem jest fizycznie gwiazdą, a logicznie zachowuje się jak połączenia punkt-punkt.

Gwiazda (star)

Każde urządzenie ma własny kabel do centralnego punktu — switcha. To standard we wszystkich nowych instalacjach.

Zalety: awaria jednego kabla wyłącza tylko jedną stację, łatwa rozbudowa i diagnostyka, duża wydajność.
Wady: awaria urządzenia centralnego kładzie całą sieć, dużo kabla, koszt switcha.
Magistrala (bus)

Wszystkie stacje wpięte do jednego kabla (dawniej koncentryczny), zakończonego z obu stron terminatorami. Rozwiązanie historyczne.

Zalety: mało kabla, najtańsza, nie wymaga urządzenia centralnego.
Wady: przerwanie magistrali unieruchamia całą sieć, trudna lokalizacja usterki, kolizje przy większym ruchu, wspólne pasmo dla wszystkich.
Pierścień (ring)

Każde urządzenie łączy się z dwoma sąsiadami, tworząc zamkniętą pętlę. Dane krążą w jednym kierunku. Znana z sieci Token Ring i FDDI.

Zalety: brak kolizji dzięki dostępowi na żeton, równy dostęp do medium, przewidywalne opóźnienia.
Wady: awaria jednej stacji przerywa pierścień, trudna rozbudowa (trzeba zerwać pętlę), skomplikowana diagnostyka.
Siatka (mesh)

Urządzenia połączone wieloma trasami. W siatce pełnej każdy węzeł łączy się z każdym. Stosowana w szkieletach sieci rozległych i w sieciach bezprzewodowych mesh.

Zalety: najwyższa niezawodność — awaria łącza omijana alternatywną trasą, równoważenie obciążenia.
Wady: ogromna liczba połączeń i koszt, złożona konfiguracja routingu.
Drzewo (hierarchiczna) i mieszane

Topologia drzewa to kilka gwiazd połączonych ze sobą w hierarchię: switch szkieletowy na górze, pod nim switche piętrowe, pod nimi stacje robocze. Tak wygląda sieć w każdej większej szkole i firmie.

Zalety: skalowalność, logiczny podział na segmenty, łatwe zarządzanie dużą liczbą stacji.
Wady: awaria urządzenia wyższego poziomu odcina całą gałąź, rozbudowana i kosztowna infrastruktura.

Liczba połączeń w topologii siatki pełnej dla n urządzeń wynosi n × (n − 1) / 2. Dla 6 komputerów to 15 kabli — dlatego siatki pełnej nie buduje się w sieciach lokalnych.

Jak rozpoznać topologię z opisu zadania

„Uszkodzenie jednego przewodu unieruchamia całą sieć" plus terminatory na końcach — magistrala. „Każdy komputer własnym kablem do jednego urządzenia" — gwiazda. „Dane krążą w jednym kierunku, stacja przekazuje żeton" — pierścień. „Wiele niezależnych tras między węzłami, sieć działa mimo awarii łącza" — siatka. „Gwiazdy połączone w hierarchię, switch nadrzędny" — drzewo.

6

Media transmisyjne i ich zasięgi

Egzamin pyta o dwie liczby: maksymalną długość segmentu i kategorię skrętki potrzebną do danej prędkości. Zapamiętaj przede wszystkim, że segment skrętki w sieci Ethernet ma maksymalnie 100 metrów — to najczęściej używana wartość w całym dziale.

Skrętka — rodzaje ekranowania
  • UTP (Unshielded Twisted Pair) — nieekranowana. Najtańsza i najczęściej stosowana w budynkach biurowych i mieszkalnych.
  • FTP (Foiled Twisted Pair) — folia obejmująca wszystkie pary razem. Lepsza odporność na zakłócenia, np. przy przewodach zasilających.
  • STP (Shielded Twisted Pair) — ekran (siatka lub folia) na każdej parze osobno. Najlepsza ochrona, najdroższa i najmniej giętka.
  • Ekran działa tylko wtedy, gdy jest uziemiony — nieuziemiony ekran potrafi pogorszyć transmisję.
  • Skrętka ma 4 pary (8 żył). Skręcenie par ogranicza przesłuch i zakłócenia zewnętrzne.
Kategorie skrętki
Kat.PasmoPrędkość / zasięg
5e100 MHz1 Gb/s do 100 m
6250 MHz1 Gb/s do 100 m, 10 Gb/s do ok. 55 m
6a500 MHz10 Gb/s do 100 m
7600 MHz10 Gb/s do 100 m, zawsze ekranowana

Kategoria 5 (bez „e") to standard przestarzały, przewidziany dla 100 Mb/s. Jeśli zadanie wymaga gigabita, minimalna poprawna odpowiedź to kategoria 5e.

Światłowód: jednomodowy i wielomodowy
CechaJednomodowy (SM)Wielomodowy (MM)
Średnica rdzeniaok. 9 µm50 lub 62,5 µm
Źródło światłalaserdioda LED lub laser VCSEL
Zasięgdziesiątki kilometrówsetki metrów (rzędu 300–550 m dla 1–10 Gb/s)
Kosztdroższy osprzęt nadawczo-odbiorczytańszy
Typowe zastosowaniełącza między miastami, sieci operatorskiepołączenia między budynkami kampusu, szkielet w serwerowni

Zalety światłowodu, które warto wymienić w zadaniu otwartym: pełna odporność na zakłócenia elektromagnetyczne, brak przesłuchów, ogromne zasięgi bez wzmacniaków, brak połączenia galwanicznego (bezpieczny między budynkami przy wyładowaniach), trudność podsłuchu. Wady: kruchość włókna, wymóg spawarki i specjalistycznych narzędzi, wyższy koszt osprzętu.

Pozostałe media
  • Kabel koncentryczny — pojedynczy przewodnik w ekranie, dziś praktycznie tylko w telewizji kablowej i monitoringu. Historyczny w topologii magistrali.
  • Fale radiowe (Wi-Fi, IEEE 802.11) — pasma 2,4 GHz (większy zasięg, mniej kanałów, więcej zakłóceń) i 5 GHz (większa przepustowość, mniejszy zasięg, gorzej przenika ściany).
  • Ograniczenie 100 m dla skrętki obejmuje 90 m okablowania poziomego plus do 10 m kabli krosowych i przyłączeniowych. Jeśli zadanie każe połączyć punkty odległe o 150 m skrętką — poprawna odpowiedź to zastosowanie światłowodu albo urządzenia pośredniczącego.

7

Sekwencje 568A/568B, kabel prosty i krosowany

Zaciskanie wtyku RJ-45 to klasyczne zadanie części praktycznej, a kolejność żył pojawia się też w części pisemnej. Obie sekwencje różnią się jedną rzeczą: zamianą pary zielonej z pomarańczową. Pary niebieska i brązowa stoją w tym samym miejscu w obu standardach.

Kolejność żył we wtyku RJ-45
PinTIA/EIA-568ATIA/EIA-568B
1biało-zielonybiało-pomarańczowy
2zielonypomarańczowy
3biało-pomarańczowybiało-zielony
4niebieskiniebieski
5biało-niebieskibiało-niebieski
6pomarańczowyzielony
7biało-brązowybiało-brązowy
8brązowybrązowy

Piny numerujemy patrząc na wtyk od strony styków, zaczepem skierowanym w dół i przewodem od siebie — wtedy pin 1 jest po lewej. W sieci 100 Mb/s pracują tylko piny 1, 2, 3 i 6 (para pomarańczowa i zielona). W sieci gigabitowej wykorzystywane są wszystkie cztery pary, dlatego w kablu gigabitowym nie wolno „oszczędzać" żył.

Kabel prosty (straight-through)

Ta sama sekwencja na obu wtykach: 568B – 568B (albo 568A – 568A). Pin 1 łączy się z pinem 1.

Kiedy: urządzenia różnego typu — komputer do switcha, komputer do routera, switch do routera, drukarka sieciowa do switcha, access point do switcha.
Kabel krosowany (crossover)

Różne sekwencje na końcach: 568A z jednej strony, 568B z drugiej. Zamienia parę nadawczą z odbiorczą (piny 1-3 i 2-6).

Kiedy: urządzenia tego samego typu — komputer z komputerem bez pośrednictwa switcha, switch ze switchem, router z routerem, komputer z routerem po stronie portu LAN starszego sprzętu.
Przykład rozwiązany

Treść: Uczeń ma połączyć bezpośrednio dwa komputery, aby przesłać między nimi pliki. Jaki kabel powinien wykonać i w jakich sekwencjach zacisnąć wtyki?

Rozwiązanie: Dwa komputery to urządzenia tego samego typu, więc potrzebny jest kabel krosowany: jeden wtyk zaciśnięty w sekwencji TIA/EIA-568A, drugi w TIA/EIA-568B. Dodatkowo obu maszynom trzeba nadać adresy IP z tej samej podsieci, bo bez switcha nie zadziała DHCP.

Uwaga praktyczna: nowoczesne karty sieciowe obsługują funkcję Auto-MDI/MDI-X, która sama wykrywa typ kabla i przestawia piny, więc w rzeczywistości zadziała też kabel prosty. Na egzaminie mimo to podajesz odpowiedź teoretyczną: krosowany.

8

Urządzenia aktywne i pasywne

Podział jest prosty: urządzenie aktywne wymaga zasilania i podejmuje decyzje o ruchu, urządzenie pasywne tylko przewodzi sygnał i nie potrzebuje prądu. Do każdego urządzenia aktywnego musisz umieć podać warstwę modelu OSI, w której pracuje.

Urządzenia aktywne i ich warstwy
UrządzenieWarstwa OSINa jakim adresie działaZasada działania
Wzmacniak (repeater)1 — fizycznażadnymregeneruje sygnał, przedłuża segment
Koncentrator (hub)1 — fizycznażadnympowiela sygnał na wszystkie porty, jedna domena kolizyjna
Most (bridge)2 — łącza danychMACłączy i rozdziela dwa segmenty sieci
Przełącznik (switch)2 — łącza danychMACkieruje ramkę tylko do właściwego portu wg tablicy MAC
Karta sieciowa (NIC)2 (i 1)MACtworzy i odbiera ramki, ma sprzętowy adres MAC
Punkt dostępowy (AP)2 — łącza danychMACmost między siecią przewodową a bezprzewodową
Router3 — sieciowaIPłączy różne sieci, wybiera trasę wg tablicy routingu
Przełącznik warstwy 32 i 3MAC + IPprzełącza ramki i routuje między sieciami VLAN
Hub kontra switch kontra router — jedno porównanie zamiast trzech definicji
  • Hub nie czyta żadnych adresów. Ramka, która wejdzie na port 1, wychodzi na wszystkie pozostałe porty. Wszystkie urządzenia są w jednej domenie kolizyjnej, więc przy większym ruchu sieć się zatyka. Pasmo jest dzielone: hub 100 Mb/s z ośmioma stacjami daje każdej ułamek tej wartości. Dziś urządzenie wyłącznie historyczne.

  • Switch czyta adres MAC z nagłówka ramki i buduje tablicę adresów: który MAC widziano na którym porcie. Ramkę kieruje wyłącznie do portu docelowego. Każdy port to osobna domena kolizyjna, a pasmo nie jest dzielone. Ramkę rozgłoszeniową (broadcast) nadal wysyła na wszystkie porty — cały switch to jedna domena rozgłoszeniowa, chyba że podzielisz go na sieci VLAN.

  • Router czyta adres IP i łączy różne sieci — na przykład sieć lokalną z internetem. Podejmuje decyzję na podstawie tablicy routingu, wykonuje translację adresów NAT i domyślnie nie przepuszcza rozgłoszeń. Każdy interfejs routera to osobna domena rozgłoszeniowa.

  • Skrót do zapamiętania: hub — brak adresów, switch — MAC, router — IP. Jeśli zadanie mówi o „ograniczeniu rozgłoszeń" albo o „połączeniu dwóch różnych sieci", odpowiedzią jest router. Jeśli o „eliminacji kolizji w sieci lokalnej" — switch.

Szczegóły adresowania IP, masek i podziału na podsieci omawia osobny artykuł: Adresacja i routing.

Urządzenia pasywne
  • Patch panel (panel krosowy) — 19-calowy panel w szafie rack, na którym kończy się okablowanie poziome z gniazd abonenckich. Żyły zapunktowuje się od tyłu narzędziem uderzeniowym, a od przodu wpina kabel krosowy do switcha.
  • Gniazdo abonenckie — punkt przyłączeniowy w ścianie z modułem keystone RJ-45. Zaciskane w tej samej sekwencji co reszta instalacji.
  • Kable i wtyki RJ-45 — samo medium i złącza.
  • Szafa rack, organizery, koryta — infrastruktura montażowa.
  • Cechą wspólną jest brak zasilania i brak jakiejkolwiek ingerencji w sygnał.
Narzędzia i polecenia diagnostyczne
  • Zaciskarka do RJ-45 — zaciska wtyk na żyłach.
  • Narzędzie uderzeniowe (punch down) — do zapunktowania żył w patch panelu i gnieździe.
  • Tester okablowania — sprawdza ciągłość i kolejność żył w wykonanym kablu.
  • Reflektometr OTDR — lokalizuje uszkodzenie i mierzy tłumienie w światłowodzie.
ipconfig /all      - konfiguracja kart, adres MAC, serwery DNS
ping 8.8.8.8       - test osiagalnosci hosta
tracert nazwa      - sledzenie trasy pakietu przez routery
nslookup nazwa     - odpytanie serwera DNS
netstat -an        - lista polaczen i otwartych portow
arp -a             - tablica powiazan adresow IP z MAC

Uwaga na domowy „router"

Urządzenie, które operator zostawia w mieszkaniu, to zwykle cztery urządzenia w jednej obudowie: router (warstwa 3), switch z kilkoma portami LAN (warstwa 2), punkt dostępowy Wi-Fi (warstwa 2) i modem. Na egzaminie odpowiadasz o funkcji, o którą pyta zadanie, a nie o całej skrzynce — „urządzenie łączące sieć lokalną z internetem" to router, „urządzenie udostępniające sieć bezprzewodową" to punkt dostępowy.

Najczęstsze pułapki egzaminacyjne
  • Liczenie warstw OSI od góry. Warstwa 1 to zawsze fizyczna, warstwa 7 to aplikacji. „Urządzenie warstwy 2" to switch, nie warstwa prezentacji.
  • Mylenie portów 110 i 143. POP3 to 110 i domyślnie zabiera pocztę z serwera, IMAP to 143 i zostawia ją na serwerze. Wysyłką zajmuje się wyłącznie SMTP na porcie 25.
  • Odwrócenie sekwencji 568A i 568B. W 568B na pinie 1 jest biało-pomarańczowy. Zapamiętaj po jednym kolorze pierwszego pinu — reszta wynika z zamiany pary zielonej z pomarańczową.
  • Kabel prosty do dwóch komputerów. Urządzenia tego samego typu łączysz kablem krosowanym (568A z jednej strony, 568B z drugiej), różnego typu — prostym.
  • Uznanie huba za switcha. Hub powiela ramkę na wszystkie porty i tworzy jedną domenę kolizyjną. Switch czyta adres MAC i kieruje ramkę do jednego portu.
  • Przekraczanie 100 m skrętki. To limit segmentu w Ethernecie. Przy większych odległościach odpowiedzią jest światłowód lub urządzenie pośredniczące, a nie „lepszy kabel kategorii 6".
  • Przypisywanie DNS i DHCP do protokołu TCP. Obie usługi korzystają z UDP (DNS przechodzi na TCP dopiero przy transferze strefy).
  • Rekomendowanie Telnetu. Telnet przesyła login i hasło otwartym tekstem. Poprawną odpowiedzią przy zdalnym zarządzaniu jest SSH na porcie 22.
Sprawdź, ile z tego zostało w głowie

Porty i sekwencje żył wchodzą tylko przez powtarzanie. Rozwiąż test z tego działu, sprawdź, czy bez zaglądania podasz port IMAP i kolor pierwszego pinu w 568B, i wróć do tabel tam, gdzie się posypało.