Adresacja i routing
Adres IPv4 w zapisie dziesiętnym i binarnym, klasy adresowe, adresy prywatne i specjalne, maska i CIDR, obliczanie adresu sieci, rozgłoszeniowego i liczby hostów, subnetting, NAT, IPv6 oraz routing.
Wstęp: dział, w którym trzeba liczyć, a nie recytować
Adresacja to najbardziej obliczeniowy fragment całej kwalifikacji INF.02. Egzamin nie pyta „czym jest adres IP". Pyta: podaj adres rozgłoszeniowy sieci, do której należy host 192.168.10.130/26; ile hostów zaadresujesz w sieci z maską 255.255.255.240; na ile podsieci podzielisz 192.168.1.0/24, żeby w każdej zmieściło się 25 komputerów. Wszystkie te zadania rozwiązuje się tym samym schematem: zamiana na postać binarną, iloczyn logiczny AND z maską, potęgi dwójki. Ten artykuł przechodzi ten schemat krok po kroku i podaje tabele, które trzeba mieć w głowie, bo na egzaminie nie ma kalkulatora binarnego.
📋 Spis treści
Adres i jego postać
1
Budowa adresu IPv4 i konwersja binarna
Adres IPv4 ma 32 bity. Zapisujemy go jako cztery liczby dziesiętne oddzielone kropkami — każda odpowiada jednemu bajtowi, czyli ośmiu bitom (taki bajt nazywamy oktetem). Stąd zakres każdej części to 0–255, bo osiem bitów zapisze dokładnie 256 różnych wartości.
To postać, którą wpisujesz w konfiguracji karty sieciowej, np.
192.168.10.130.
Cztery oktety, wartości od 0 do 255. Adres z oktetem 256 albo 300 jest
nieprawidłowy — to typowe zadanie „wskaż adres,
który nie może istnieć".
Ten sam adres to 32 zera i jedynki, zwykle grupowane po osiem:
11000000.10101000.00001010.10000010.
Wszystkie obliczenia — maska, adres sieci, adres rozgłoszeniowy —
dzieją się właśnie tutaj. Dziesiętnie ich po prostu nie widać.
Osiem bitów oktetu ma stałe wagi. Zamiana w obie strony to tylko dodawanie tych liczb:
bit nr: 7 6 5 4 3 2 1 0
waga: 128 64 32 16 8 4 2 1Dziesiętnie na binarnie: idziesz od lewej i pytasz „czy liczba jest większa lub równa wadze?". Jeśli tak — wpisujesz 1 i odejmujesz wagę, jeśli nie — wpisujesz 0.
192: 192 ≥ 128 → 1, zostaje 64. 64 ≥ 64 → 1, zostaje 0.
Reszta zer. Wynik: 11000000.
168: 168 ≥ 128 → 1, zostaje 40. 40 < 64 → 0.
40 ≥ 32 → 1, zostaje 8. 8 < 16 → 0. 8 ≥ 8 → 1, zostaje 0.
Wynik: 10101000.
10: 10 = 8 + 2 → 00001010.
130: 130 = 128 + 2 → 10000010.
Razem: 11000000.10101000.00001010.10000010.
Kontrola w drugą stronę: 10101000 to 128 + 32 + 8 = 168.
Zgadza się. Zawsze sprawdzaj wynik odwrotnym przeliczeniem — to kosztuje
dziesięć sekund i ratuje punkt.
Bez tej tabeli nie policzysz ani liczby hostów, ani liczby podsieci. To jedyna rzecz w tym dziale, którą naprawdę trzeba wykuć.
| Wykładnik n | 2n | 2n − 2 (hosty użytkowe) |
|---|---|---|
| 0 | 1 | — |
| 1 | 2 | 0 |
| 2 | 4 | 2 |
| 3 | 8 | 6 |
| 4 | 16 | 14 |
| 5 | 32 | 30 |
| 6 | 64 | 62 |
| 7 | 128 | 126 |
| 8 | 256 | 254 |
| 9 | 512 | 510 |
| 10 | 1024 | 1022 |
2
Klasy adresowe, adresy prywatne i specjalne
Klasy to historyczny podział przestrzeni adresowej, dziś zastąpiony przez CIDR — ale egzamin wciąż o nie pyta. Klasę rozpoznajesz po pierwszym oktecie, a właściwie po kilku pierwszych bitach adresu. Wystarczy zapamiętać granice liczbowe.
| Klasa | Pierwszy oktet | Bity początkowe | Maska domyślna | Przeznaczenie |
|---|---|---|---|---|
| A | 1 – 126 | 0... | 255.0.0.0 (/8) | bardzo duże sieci |
| B | 128 – 191 | 10... | 255.255.0.0 (/16) | sieci średnie |
| C | 192 – 223 | 110... | 255.255.255.0 (/24) | małe sieci lokalne |
| D | 224 – 239 | 1110... | brak | multicast (rozsyłanie grupowe) |
| E | 240 – 255 | 1111... | brak | zarezerwowana, badawcza |
Zakres 127.x.x.x wypada w środku klasy A, ale jest wyłączony z użycia — to pętla zwrotna. Dlatego klasa A kończy się na 126, a nie na 127. Adres z pierwszym oktetem 0 też nie jest przydzielany hostom.
Nie są trasowane w Internecie. Router operatora odrzuci pakiet z takim adresem źródłowym — dlatego wychodząc na zewnątrz muszą przejść przez NAT. Trzy pule do zapamiętania:
- 10.0.0.0/8 — od 10.0.0.0 do 10.255.255.255 (klasa A, jedna sieć).
- 172.16.0.0/12 — od 172.16.0.0 do 172.31.255.255 (16 sieci klasy B).
- 192.168.0.0/16 — od 192.168.0.0 do 192.168.255.255 (256 sieci klasy C).
Pułapka: 172.32.5.1 jest adresem publicznym. Pula kończy się na 172.31, nie na 172.255.
- 127.0.0.1 — pętla zwrotna (loopback), nazwa
localhost. Cały blok 127.0.0.0/8. Ping na ten adres sprawdza stos TCP/IP, a nie kartę i kabel. - 169.254.0.0/16 — APIPA. System nadaje go sam, gdy
nie znalazł serwera DHCP. Adres z tej puli w wyniku
ipconfigto jednoznaczna diagnoza: brak komunikacji z DHCP. - 0.0.0.0 — adres nieokreślony. Jako cel w tablicy routingu oznacza trasę domyślną, jako źródło — host, który jeszcze nie ma adresu.
- 255.255.255.255 — rozgłoszenie ograniczone, do wszystkich w segmencie lokalnym.
- 224.0.0.0/4 — multicast, np. 224.0.0.5 dla OSPF.
3
Maska podsieci i notacja CIDR
Adres IP sam z siebie nic nie znaczy. Dopiero maska mówi, która jego część identyfikuje sieć, a która host w tej sieci. Maska to również 32 bity, ale zbudowane wedle sztywnej reguły: najpierw ciąg jedynek, potem ciąg zer — nigdy na przemian.
CIDR: /26
binarnie: 11111111.11111111.11111111.11000000
dziesietnie: 255.255.255.192
|------ czesc sieci ------|-host-|Notacja CIDR (Classless Inter-Domain Routing) to po prostu liczba
jedynek w masce. /26 oznacza 26 bitów sieci, więc na hosty
zostaje 32 − 26 = 6 bitów. Zapis
192.168.10.130/26
jest równoważny parze adres + maska 255.255.255.192.
| CIDR | Maska dziesiętna | Bity hosta | Liczba adresów | Hosty użytkowe | Skok (blok) |
|---|---|---|---|---|---|
| /24 | 255.255.255.0 | 8 | 256 | 254 | 256 |
| /25 | 255.255.255.128 | 7 | 128 | 126 | 128 |
| /26 | 255.255.255.192 | 6 | 64 | 62 | 64 |
| /27 | 255.255.255.224 | 5 | 32 | 30 | 32 |
| /28 | 255.255.255.240 | 4 | 16 | 14 | 16 |
| /29 | 255.255.255.248 | 3 | 8 | 6 | 8 |
| /30 | 255.255.255.252 | 2 | 4 | 2 | 4 |
Ostatnia kolumna to „skok" — co ile adresów zaczyna się kolejna podsieć w ostatnim oktecie. Dla /26 podsieci startują od 0, 64, 128, 192. Ten sam skok wykorzystasz przy dzieleniu sieci w sekcji 5. Maska /30 służy do łączy punkt-punkt między routerami: dwa adresy użytkowe to dokładnie tyle, ile trzeba na dwa końce łącza.
Dlaczego odejmujemy 2?
W każdej podsieci dwa adresy są zarezerwowane i nie wolno przypisać ich
urządzeniu. Pierwszy, czyli ten, w którym wszystkie bity
hosta są wyzerowane, to adres sieci — identyfikuje całą
podsieć i pod tą postacią pojawia się w tablicach routingu.
Ostatni, czyli ten z wszystkimi bitami hosta ustawionymi
na 1, to adres rozgłoszeniowy (broadcast) — pakiet wysłany
na niego trafia do każdego hosta w tej podsieci. Stąd wzór
2n − 2, gdzie n to liczba bitów hosta.
Konsekwencja: maska /31 dałaby 21 − 2 = 0 hostów, a /32 wręcz
wartość ujemną — dlatego /32 opisuje pojedynczy host, a nie sieć.
W IPv6 nie ma adresu rozgłoszeniowego, więc tam nic nie odejmujemy.
4
Adres sieci, rozgłoszeniowy i liczba hostów
To jest rdzeń działu. Schemat jest zawsze taki sam i działa dla dowolnej maski: rozpisz adres i maskę binarnie, wykonaj iloczyn logiczny AND, a potem „zapal" bity hosta.
AND daje 1 tylko wtedy, gdy oba bity są jedynkami. W praktyce oznacza to: tam, gdzie maska ma 1, przepisujesz bit adresu; tam, gdzie maska ma 0, wpisujesz 0.
0 AND 0 = 0
0 AND 1 = 0
1 AND 0 = 0
1 AND 1 = 1Treść: Host ma adres 192.168.10.130 i maskę
255.255.255.192. Podaj adres sieci, adres rozgłoszeniowy oraz zakres
adresów hostów.
Krok 1 — rozpisz adres i maskę binarnie. Maska
255.255.255.192 to /26, bo 192 = 11000000, czyli dwie jedynki
w ostatnim oktecie: 24 + 2 = 26.
adres 192.168.10.130 = 11000000.10101000.00001010.10000010
maska 255.255.255.192 = 11111111.11111111.11111111.11000000
AND ------------------------------------------------------------
siec 11000000.10101000.00001010.10000000
= 192.168.10.128Krok 2 — adres sieci. Wynik AND to
192.168.10.128. Zauważ, że zmienił się tylko ostatni
oktet: 10000010 AND 11000000 = 10000000 = 128.
Krok 3 — adres rozgłoszeniowy. Bierzesz adres sieci
i ustawiasz wszystkie bity hosta (te sześć, nad którymi maska ma
zera) na 1:
siec 11000000.10101000.00001010.10 000000 -> 192.168.10.128
rozgloszenie 11000000.10101000.00001010.10 111111 -> 192.168.10.191
^^^^^^ szesc bitow hosta10111111 to 128 + 32 + 16 + 8 + 4 + 2 + 1 = 191.
Krok 4 — zakres hostów. Od adresu sieci + 1 do adresu
rozgłoszeniowego − 1, czyli 192.168.10.129 – 192.168.10.190.
Skrót bez binarki: skok dla /26 wynosi 64, więc granice
podsieci w ostatnim oktecie to 0, 64, 128, 192. Liczba 130 mieści się
w przedziale 128–191 — i to jest od razu odpowiedź. Ten skrót jest szybszy,
ale na egzaminie praktycznym warto pokazać także rachunek binarny.
Treść: Ile urządzeń zaadresujesz w sieci 172.16.8.0/22?
Podaj adres rozgłoszeniowy tej sieci.
Krok 1 — policz bity hosta. 32 − 22 = 10 bitów.
Krok 2 — podstaw do wzoru. Liczba wszystkich adresów to
210 = 1024. Hostów użytkowych: 210 − 2 =
1022.
Krok 3 — maska dziesiętna. /22 to 11111111.11111111.11111100.00000000.
Trzeci oktet 11111100 = 128 + 64 + 32 + 16 + 8 + 4 = 252, więc maska to
255.255.252.0.
Krok 4 — granice sieci. Maska „łamie" trzeci oktet, więc
skok liczymy tam: 256 − 252 = 4. Podsieci startują co 4 w trzecim oktecie:
172.16.0.0, 172.16.4.0, 172.16.8.0, 172.16.12.0... Nasza sieć zaczyna się
na 172.16.8.0 i sięga do ostatniego adresu przed 172.16.12.0, czyli
rozgłoszeniowy to 172.16.11.255.
Odpowiedź: 1022 hosty, zakres 172.16.8.1 – 172.16.11.254,
rozgłoszenie 172.16.11.255. Sprawdzenie: 1024 adresy to cztery pełne
„dwudziestkiczwórki" (8, 9, 10, 11) po 256 adresów — zgadza się.
Wykonujesz AND dla obu adresów z tą samą maską. Jeśli wyniki są identyczne — hosty widzą się bezpośrednio, bez routera. Jeśli różne — komunikacja wymaga bramy. Przykład: 192.168.10.130/26 i 192.168.10.200/26. Pierwszy trafia do sieci 192.168.10.128, drugi do 192.168.10.192 (bo 200 mieści się w przedziale 192–255). Wyniki różne, więc mimo pozornie „tego samego" adresu 192.168.10.x te komputery nie porozumieją się bez routera. To ulubiona pułapka zadań z konfiguracji.
5
Dzielenie sieci na podsieci (subnetting)
Subnetting to pożyczanie bitów od części hosta na rzecz części sieci. Każdy pożyczony bit podwaja liczbę podsieci i jednocześnie o połowę zmniejsza liczbę hostów w każdej z nich. Liczba podsieci to 2k, gdzie k to liczba pożyczonych bitów.
Treść: Sieć 192.168.1.0/24 należy podzielić na podsieci
tak, aby w każdej mieściło się co najmniej 25 komputerów. Podaj maskę,
liczbę otrzymanych podsieci oraz adresy pierwszych trzech z nich.
Krok 1 — policz potrzebne adresy. 25 hostów plus adres
sieci plus adres rozgłoszeniowy = 27 adresów. Nigdy nie
zapominaj o tych dwóch.
Krok 2 — znajdź najmniejszą potęgę dwójki ≥ 27.
24 = 16 (za mało), 25 = 32 (wystarczy).
Potrzeba więc 5 bitów hosta.
Krok 3 — wyznacz maskę. 32 − 5 = 27, czyli maska
/27 = 255.255.255.224. Sprawdzenie: 224 = 11100000,
pięć zer na końcu to nasze bity hosta.
Krok 4 — policz podsieci. Pożyczyliśmy 27 − 24 = 3 bity,
więc podsieci jest 23 = 8. Hostów użytkowych
w każdej: 25 − 2 = 30 (zapas 5 miejsc ponad
wymagane 25).
Krok 5 — wypisz podsieci. Skok wynosi 256 − 224 = 32,
więc adresy sieci to 0, 32, 64, 96, 128, 160, 192, 224.
| Nr | Adres sieci | Zakres hostów | Rozgłoszeniowy |
|---|---|---|---|
| 1 | 192.168.1.0/27 | .1 – .30 | 192.168.1.31 |
| 2 | 192.168.1.32/27 | .33 – .62 | 192.168.1.63 |
| 3 | 192.168.1.64/27 | .65 – .94 | 192.168.1.95 |
| ... | 192.168.1.224/27 | .225 – .254 | 192.168.1.255 |
Kontrola: 8 podsieci × 32 adresy = 256 adresów, czyli
dokładnie tyle, ile miała wyjściowa sieć /24. Jeśli suma się nie zgadza,
gdzieś jest błąd.
Uwaga na sformułowanie zadania. „Co najmniej 25 hostów"
prowadzi do /27. Gdyby zadanie brzmiało „podziel na 4 podsieci", liczyłbyś
od drugiej strony: 4 = 22, więc pożyczasz 2 bity, maska /26,
po 62 hosty w każdej.
| Zadanie mówi o… | Co liczysz | Wzór |
|---|---|---|
| liczbie hostów w podsieci | bity hosta n | 2n − 2 ≥ potrzebne hosty |
| liczbie podsieci | pożyczone bity k | 2k ≥ potrzebne podsieci |
| maska w obu przypadkach | prefiks CIDR | /(32 − n) |
Jeżeli podsieci mają mieć różne rozmiary (np. 100 hostów w jednej, 50 w drugiej, 2 na łączu WAN), stosuje się VLSM — maskę o zmiennej długości. Zasada: obsługujesz najpierw największą podsieć, potem z pozostałej przestrzeni wycinasz mniejsze. Dzięki temu na łącze punkt-punkt zużyjesz /30, a nie całe /24.
6
Brama domyślna, NAT i PAT
Host potrafi sam dostarczyć pakiet tylko w obrębie własnej podsieci. Wszystko poza nią oddaje bramie. Bez poprawnej bramy komputer widzi sąsiadów z sieci lokalnej, ale nie ma Internetu — to najczęstszy opis usterki w zadaniach.
- To adres interfejsu routera w tej samej podsieci co host.
- Musi należeć do zakresu hostów tej podsieci. Brama 192.168.1.1 przy hoście 192.168.2.10/24 nie zadziała.
- Nie może być adresem sieci ani rozgłoszeniowym.
- W tablicy routingu odpowiada wpisowi 0.0.0.0 / 0.0.0.0 — „wszystko inne wyślij tutaj".
- Typowo pierwszy lub ostatni użytkowy adres podsieci — to konwencja, nie wymóg.
- Zły adres bramy — działa sieć lokalna, nie działa Internet.
- Zła maska — część hostów lokalnych nieosiągalna, bo trafiają „do innej sieci".
- Adres 169.254.x.x — brak odpowiedzi z serwera DHCP.
- Ping po IP działa, po nazwie nie — to nie adresacja, tylko DNS.
- Duplikat adresu — system zgłasza konflikt, oba hosty tracą łączność.
NAT (Network Address Translation) to podmiana adresów w nagłówkach pakietów przechodzących przez router. Powstał, bo adresów IPv4 jest za mało — zamiast kupować adres publiczny dla każdego komputera, cała sieć prywatna wychodzi na świat pod jednym adresem.
- NAT statyczny — sztywne przypisanie jeden do jednego: konkretny adres prywatny zawsze pod tym samym publicznym. Używane do serwerów udostępnianych na zewnątrz.
- NAT dynamiczny — adresy przydzielane z puli publicznej w miarę potrzeb. Gdy pula się skończy, kolejny host nie wyjdzie na zewnątrz.
- PAT (Port Address Translation), nazywany też NAT overload lub maskaradą — wiele hostów pod jednym adresem publicznym, rozróżnianych numerem portu źródłowego. To właśnie działa w każdym domowym routerze.
- Przekierowanie portów (port forwarding) — ruch przychodzący na dany port publiczny router kieruje do wskazanego hosta w sieci lokalnej. Bez tego usługa w sieci za NAT jest niedostępna z zewnątrz.
Efekt uboczny PAT: hosty w sieci lokalnej są domyślnie nieosiągalne z Internetu, co bywa opisywane jako dodatkowa warstwa ochrony. To jednak skutek uboczny translacji, a nie zapora — NAT nie zastępuje firewalla.
7
Podstawy IPv6 i skracanie zapisu
IPv6 ma 128 bitów — cztery razy więcej niż IPv4. Zapisuje się go jako osiem grup po cztery cyfry szesnastkowe, oddzielonych dwukropkami. Egzamin najczęściej sprawdza dwie rzeczy: długość adresu i umiejętność skrócenia lub rozwinięcia zapisu.
- Reguła 1: w każdej grupie można pominąć zera wiodące. Grupa 0db8 to db8, grupa 0042 to 42. Zer końcowych nie skracamy.
- Reguła 2: jeden ciąg kolejnych grup złożonych z samych zer zastępujemy podwójnym dwukropkiem ::. Wolno użyć go tylko raz w adresie — inaczej nie dałoby się odtworzyć, ile grup pominięto.
pelny: 2001:0db8:0000:0000:0000:ff00:0042:8329
po regule 1: 2001:db8:0:0:0:ff00:42:8329
po regule 2: 2001:db8::ff00:42:8329
BLEDNIE: 2001::db8::42 (dwa razy :: -> zapis niejednoznaczny)Rozwijanie działa odwrotnie: liczysz grupy widoczne w zapisie skróconym i uzupełniasz brakujące do ośmiu zerami. W adresie 2001:db8::ff00:42:8329 widać pięć grup, więc :: zastępuje trzy grupy zer.
- ::1/128 — pętla zwrotna, odpowiednik 127.0.0.1.
- :: — adres nieokreślony, odpowiednik 0.0.0.0.
- fe80::/10 — link-local, nadawany automatycznie każdemu interfejsowi, ważny tylko w obrębie łącza.
- fc00::/7 — adresy unikatowe lokalnie (ULA), odpowiednik puli prywatnych.
- ff00::/8 — multicast.
- 128 bitów zamiast 32 — przestrzeń adresowa 2128 zamiast 232.
- Zapis szesnastkowy z dwukropkami zamiast dziesiętnego z kropkami.
- Brak rozgłoszenia (broadcast) — jego rolę przejmuje multicast.
- Typowy prefiks sieci lokalnej to /64; pozostałe 64 bity identyfikują interfejs.
- Autokonfiguracja bezstanowa (SLAAC) — host potrafi nadać sobie adres bez serwera DHCP.
- NAT przestaje być potrzebny, bo adresów publicznych nie brakuje.
8
Routing, tablica tras i diagnostyka
Routing (trasowanie) to wybór drogi pakietu między sieciami. Router po odebraniu pakietu odczytuje adres docelowy, porównuje go z wpisami tablicy routingu i wysyła pakiet przez wskazany interfejs. Jeśli żaden wpis nie pasuje i nie ma trasy domyślnej, pakiet zostaje odrzucony.
Trasy wpisuje ręcznie administrator. Nie zużywa pasma ani mocy obliczeniowej, jest przewidywalny i bezpieczny. Wada: przy każdej zmianie topologii trzeba poprawić wpisy ręcznie, a przy awarii łącza router dalej wysyła pakiety w martwy kierunek. Sensowny w małych sieciach i dla trasy domyślnej.
Routery same wymieniają informacje o dostępnych sieciach i budują tablice. Po awarii łącza trasa przelicza się automatycznie (konwergencja). Wada: obciąża łącza i procesory routerów, wymaga konfiguracji protokołu i zabezpieczeń. Konieczny w większych sieciach.
| Cecha | RIP | OSPF |
|---|---|---|
| Typ | wektor odległości | stan łącza |
| Metryka | liczba przeskoków (hop count) | koszt zależny od przepustowości łącza |
| Ograniczenie zasięgu | maks. 15 przeskoków, 16 = sieć nieosiągalna | brak takiego limitu |
| Sposób działania | rozgłasza całą tablicę sąsiadom co pewien czas | buduje mapę sieci i liczy najkrótsze ścieżki algorytmem SPF (Dijkstry) |
| Zastosowanie | małe, proste sieci; prosty w konfiguracji | sieci średnie i duże, podział na obszary, szybka konwergencja |
Oba są protokołami wewnętrznymi (w obrębie jednego systemu autonomicznego). Do wymiany tras między systemami autonomicznymi, czyli między operatorami w Internecie, służy BGP.
- Sieć docelowa — adres sieci, do której prowadzi wpis.
- Maska — razem z siecią wyznacza zakres pasujących adresów.
- Brama / następny przeskok — adres routera, któremu przekazujemy pakiet. Wpis „on-link" oznacza sieć podłączoną bezpośrednio.
- Interfejs — którą kartą pakiet wychodzi.
- Metryka — koszt trasy. Przy dwóch pasujących wpisach o tej samej długości prefiksu wygrywa niższa metryka.
Gdy do adresu docelowego pasuje kilka wpisów, router wybiera ten z najdłuższym prefiksem (reguła longest prefix match). Wpis 192.168.1.0/24 wygra z 0.0.0.0/0, bo jest bardziej szczegółowy.
Siec docelowa Maska Brama Interfejs Metryka
0.0.0.0 0.0.0.0 192.168.1.1 192.168.1.20 25
127.0.0.0 255.0.0.0 On-link 127.0.0.1 331
192.168.1.0 255.255.255.0 On-link 192.168.1.20 281
192.168.1.20 255.255.255.255 On-link 192.168.1.20 281
192.168.1.255 255.255.255.255 On-link 192.168.1.20 281Zadania praktyczne wymagają wskazania polecenia do konkretnego objawu. Warto znać oba warianty — z wiersza poleceń Windows i z terminala Linux.
--- WINDOWS ---
ipconfig konfiguracja IP interfejsow (adres, maska, brama)
ipconfig /all pelne dane: MAC, DHCP, serwery DNS, dzierzawa
ipconfig /release zwolnienie adresu uzyskanego z DHCP
ipconfig /renew ponowne pobranie adresu z serwera DHCP
ipconfig /flushdns wyczyszczenie pamieci podrecznej DNS
ping 192.168.1.1 test osiagalnosci hosta (pakiety ICMP echo)
ping -t 8.8.8.8 ping ciagly, przerywany klawiszami Ctrl + C
ping -n 10 serwer.local dokladnie 10 pakietow
tracert onet.pl lista routerow po drodze do celu
pathping onet.pl tracert plus statystyka strat na kazdym przeskoku
nslookup prokorepetycje.pl zapytanie do serwera DNS o adres domeny
route print wyswietlenie tablicy routingu
route add 10.0.0.0 mask 255.0.0.0 192.168.1.1 dodanie trasy statycznej
arp -a tablica powiazan adres IP - adres MAC
netstat -an otwarte polaczenia i nasluchujace porty
getmac adresy fizyczne kart sieciowych
--- LINUX ---
ip addr show adresy interfejsow (starsze: ifconfig)
ip route show tablica routingu (starsze: route -n)
ip neigh tablica ARP (starsze: arp -a)
ping -c 4 192.168.1.1 cztery pakiety i koniec (bez -c ping jest ciagly)
traceroute onet.pl sledzenie trasy (alternatywa: tracepath)
dig prokorepetycje.pl szczegolowe zapytanie DNS (prosciej: host)
ss -tuln otwarte porty TCP i UDP
sudo dhclient -r eth0 zwolnienie dzierzawy DHCP
sudo dhclient eth0 pobranie nowej dzierzawy DHCPKolejność diagnozowania braku Internetu: najpierw ping 127.0.0.1 (czy działa stos TCP/IP), potem ping własnego adresu, potem ping bramy (czy działa sieć lokalna), potem ping publicznego adresu IP (czy działa routing), na końcu ping nazwy domenowej (czy działa DNS). Miejsce, w którym test przestaje działać, wskazuje warstwę usterki.
- Zapomniane „minus 2". Maska /28 daje 16 adresów, ale tylko 14 hostów. Adres sieci i rozgłoszeniowy nie są do przypisania.
- Mylenie liczby podsieci z liczbą hostów. Podsieci liczysz z bitów pożyczonych (2k), hosty z bitów pozostałych (2n − 2). To dwa różne wykładniki w jednym zadaniu.
- Zakładanie, że ten sam trzeci oktet to ta sama sieć. 192.168.10.130/26 i 192.168.10.200/26 leżą w dwóch różnych podsieciach. Decyduje maska, nie wygląd adresu.
- Uznawanie 172.32.0.0 za adres prywatny. Pula 172.16.0.0/12 kończy się na 172.31.255.255.
- Podwójne „::" w adresie IPv6. Wolno użyć tylko raz. Drugie wystąpienie czyni zapis niejednoznacznym, więc odpowiedź jest błędna.
- Traktowanie APIPA jako awarii karty sieciowej. Adres 169.254.x.x oznacza, że karta działa, ale nie doszło do rozmowy z serwerem DHCP.
- Ustawianie bramy spoza własnej podsieci. Brama musi mieć adres z zakresu hostów tej samej podsieci co konfigurowany komputer.
- Mylenie NAT z zaporą. NAT tłumaczy adresy i przy okazji ukrywa hosty, ale nie filtruje ruchu według reguł bezpieczeństwa.
Adresacji nie da się nauczyć przez czytanie — trzeba policzyć kilkanaście podsieci, aż skoki 128, 64, 32 i 16 zaczną wyskakiwać same. Rozwiąż test z tego działu i zobacz, gdzie jeszcze gubisz bity.