Matura z informatyki czy fizyki? Jak wybrać rozszerzenie

Wybór między rozszerzoną informatyką a rozszerzoną fizyką zapada zwykle w drugiej klasie, na podstawie jednego zdania usłyszanego od kogoś starszego: „informatyka jest łatwiejsza" albo „fizyka daje więcej kierunków". Oba zdania są w najlepszym razie połowiczne, a decyzja podjęta na ich podstawie kosztuje rok nauki nie w tę stronę.

Ten wpis nie przekonuje do żadnego z tych przedmiotów. Pokazuje, czym te dwa egzaminy różnią się w praktyce — formą, materiałem, czasem przygotowania i tym, jak wygląda codzienna nauka. Na końcu jest test decyzyjny, po którym zwykle wiadomo, co wybrać, oraz plan awaryjny na sytuację, w której w połowie roku okazuje się, że wybór był zły.

Dwa różne egzaminy, a nie dwa poziomy trudności#

Najważniejsza różnica nie dotyczy materiału, tylko tego, co się na egzaminie robi przez kilka godzin.

Fizyka rozszerzona to jeden arkusz rozwiązywany na kartce. Zadania są w większości rachunkowe: masz opisaną sytuację fizyczną, dane liczbowe i pytanie o wielkość, której nie podano. Twoja praca polega na rozpoznaniu zjawiska, wybraniu właściwej zależności, przekształceniu jej i doprowadzeniu do wyniku z jednostką. Zbiór narzędzi jest zamknięty i znany z góry — na egzaminie dostajesz kartę wzorów i stałych fizykochemicznych, więc niczego nie musisz odtwarzać z pamięci. Trudność leży gdzie indziej: w rozpoznaniu, którego wzoru użyć i dlaczego akurat tego.

Informatyka rozszerzona to jeden arkusz rozwiązywany przez 210 minut, z komputerem dostępnym przez cały ten czas. Uwaga na powszechne nieporozumienie: podział na krótką część teoretyczną bez komputera i długą praktyczną przy nim skończył się razem z Formułą 2015 — dziś wszystko dzieje się w jednym arkuszu.

Zadania są wymieszane. Część odpowiadasz wyłącznie na papierze: algorytmika, systemy liczbowe, reprezentacja danych, sieci i bezpieczeństwo, analiza gotowego zapisu algorytmu. Większość jednak wymaga komputera — dostajesz pliki z danymi i rozwiązujesz zadania w wybranym języku programowania, w arkuszu kalkulacyjnym i w bazie danych, a odpowiedzi zapisujesz do plików wynikowych. Za cały arkusz jest 50 punktów, z czego około 60% przypada na analizę algorytmów i programowanie.

Praktyczna konsekwencja jest taka: na fizyce da się zdobyć punkty za sam poprawny sposób rozumowania, nawet gdy w rachunkach pojawi się pomyłka. Na informatyce program albo daje właściwy plik wynikowy, albo nie — a „prawie działający" kod bywa punktowany skromniej, niż wydaje się autorowi. Z drugiej strony na informatyce możesz swój wynik sprawdzić na miejscu: uruchamiasz program, patrzysz na dane testowe i widzisz, czy liczba się zgadza. Na fizyce takiej kontroli nie ma poza szacowaniem rzędu wielkości i sprawdzeniem jednostek.

Wniosek: jeśli lubisz mieć natychmiastową informację zwrotną i możliwość poprawiania w kółko, aż zadziała — informatyka pasuje do ciebie lepiej. Jeśli wolisz przemyśleć całość na kartce i mieć wszystko w jednym miejscu, bez walki ze środowiskiem — lepiej pasuje fizyka.

Co mówią wyniki CKE — i czego z nich nie da się wyczytać#

Jedyne twarde liczby, jakie tu znajdziesz, pochodzą z danych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej opublikowanych 8 lipca 2026 roku. Zanim się na nie powołasz w rozmowie o wyborze przedmiotu, sprawdź aktualne sprawozdania CKE z egzaminu maturalnego dla swojego rocznika — średnie potrafią się zmieniać o kilkanaście punktów procentowych z roku na rok.

Dwie uwagi, bez których ta tabela wprowadza w błąd.

Po pierwsze: to nie jest miara trudności. Średnia to wynik konkretnej grupy, która wybrała dany przedmiot. Informatykę i fizykę zdaje po kilkanaście tysięcy osób, w większości z klas o odpowiednim profilu, więc porównujesz tu dwie różne populacje, a nie dwa arkusze. Dwa punkty procentowe różnicy między informatyką a fizyką nie znaczą, że jeden egzamin jest łatwiejszy — znaczą tyle, że obie grupy wypadły podobnie.

Po drugie: żaden z tych wyników nie jest wysoki. Czterdzieści procent średniej na rozszerzeniu to normalna sytuacja i nie powinna cię zniechęcać — rozszerzenia nie mają progu zdawalności, a próg rekrutacyjny na uczelnię ustawia się względem innych kandydatów, nie względem stu procent. Wnioskiem z tabeli nie jest „wybierz fizykę, bo ma o dwa punkty więcej", tylko: w obu przypadkach o wyniku decyduje twoje przygotowanie, a nie wybór przedmiotu.

Dla porównania kontekstowego: maturę w 2026 roku zdało 81,1% absolwentów (85,9% w liceach ogólnokształcących, 71,3% w technikach), a średni wynik z matematyki na poziomie podstawowym wyniósł 59%. To dane z tego samego sprawozdania CKE.

Co realnie trzeba umieć na fizyce rozszerzonej#

Zakres jest szeroki i to jest jego główna trudność. Nie ma tu wąskiej specjalizacji — trzeba przejść przez całą szkolną fizykę, a każdy dział potrafi pojawić się w arkuszu.

• Kinematyka i dynamika — ruch jednostajny, jednostajnie zmienny, rzuty, zasady dynamiki, tarcie, siły w układach z bloczkami, zasady zachowania pędu i energii, ruch po okręgu.
• Bryła sztywna — moment siły, moment bezwładności, warunki równowagi, zasada zachowania momentu pędu. Dział, który wielu uczniów zostawia na koniec i przez to nie zdąża.
• Grawitacja — prawo powszechnego ciążenia, ruch satelitów, prędkości kosmiczne, energia w polu grawitacyjnym.
• Drgania i fale — ruch harmoniczny, wahadła, rezonans, fale mechaniczne, akustyka, interferencja i dyfrakcja.
• Termodynamika — gaz doskonały, przemiany, pierwsza zasada termodynamiki, ciepło właściwe, przemiany fazowe, silniki cieplne i sprawność.
• Hydrostatyka — ciśnienie, prawo Pascala, prawo Archimedesa.
• Elektryczność i magnetyzm — pole elektrostatyczne, kondensatory, prawo Ohma, obwody, praca i moc prądu, pole magnetyczne, siła Lorentza, indukcja elektromagnetyczna.
• Optyka — odbicie i załamanie, soczewki i zwierciadła, całkowite wewnętrzne odbicie, siatka dyfrakcyjna, polaryzacja.
• Fizyka współczesna — fotoefekt, model atomu i widma, promieniotwórczość, reakcje jądrowe, deficyt masy, podstawy szczególnej teorii względności.

Do tego dochodzi umiejętność, która na liście działów nie występuje, a wraca niemal w każdej sesji: analiza doświadczenia. Opis układu pomiarowego, tabela wyników, polecenie narysowania wykresu, wyznaczenia współczynnika nachylenia prostej i odczytania z niego wielkości fizycznej, wreszcie ocena niepewności pomiaru. To osobna kompetencja, której nie ćwiczy się przy zwykłych zadaniach rachunkowych — i częsty powód straty punktów u osób, które teorię mają opanowaną.

Umiejętność, która decyduje o wyniku: matematyka na tyle sprawna, żeby nie zajmowała uwagi. Przekształcanie wzorów z niewiadomą w mianowniku, potęgi i notacja wykładnicza, trygonometria przy rozkładaniu sił, funkcje wykładnicze i logarytmy przy rozpadzie promieniotwórczym, odczyt wykresów. Jeśli przekształcenie równania kosztuje cię teraz wysiłek, fizyka rozszerzona będzie podwójnie droga — i wtedy warto najpierw dociągnąć matematykę, bo ona pracuje na oba te przedmioty naraz.

Co realnie trzeba umieć na informatyce rozszerzonej#

Zakres jest węższy niż w fizyce, ale głębszy: mniej tematów, za to każdy trzeba umieć wykonać, a nie tylko opisać.

Programowanie — to jest rdzeń i tu zdobywa się najwięcej punktów. Wybierasz jeden język i musisz w nim płynnie: wczytać dane z pliku tekstowego, rozbić wiersz na pola, zbudować listę albo słownik, przejść po nich pętlą, napisać własną funkcję i zapisać wynik do pliku w narzuconym formacie. Bez tego zestawu żadne zadanie praktyczne nie ruszy z miejsca.

Algorytmy — te, które wracają regularnie:

• działania na cyfrach liczby i systemy pozycyjne, konwersje między systemami,
• algorytm Euklidesa, rozkład na czynniki pierwsze, sito Eratostenesa, szybkie potęgowanie,
• wyszukiwanie liniowe i binarne, sortowania i ich koszt,
• algorytmy na tekstach — palindromy, anagramy, szyfry przestawieniowe i podstawieniowe, wyszukiwanie wzorca,
• rekurencja i jej zamiana na iterację, proste programowanie dynamiczne,
• ocena złożoności obliczeniowej — na tyle, by wiedzieć, kiedy pętla w pętli nie zdąży policzyć się na dużym pliku.

with open("dane.txt") as plik:
  liczby = [int(w) for w in plik]

ile = 0
for x in liczby:
  if x % 3 == 0 and x % 5 == 0:
      ile += 1

with open("wyniki.txt", "w") as out:
  out.write("Zadanie 1: " + str(ile) + "\n")

Arkusz kalkulacyjny — adresowanie względne i bezwzględne, funkcje warunkowe i zliczające, wyszukiwanie w tabeli, sortowanie i filtrowanie, tabele przestawne, wykresy. Zadanie zwykle polega na przetworzeniu kilkuset wierszy danych i podaniu kilku liczb.

Bazy danych — projekt prostego schematu, relacje, a przede wszystkim SQL: zapytania z warunkami, złączenia, grupowanie z funkcjami agregującymi i filtrem na grupach, podzapytania.

Zagadnienia teoretyczne — reprezentacja danych i systemy liczbowe, kompresja i formaty plików, struktury danych (stos, kolejka, lista, drzewo), podstawy sieci i adresacji, bezpieczeństwo i szyfrowanie, prawo autorskie i licencje. Uporządkowany przegląd tego materiału znajdziesz w bazie wiedzy z informatyki, a same zagadnienia programistyczne — w dziale teorii programowania.

Umiejętność, która decyduje o wyniku: samodzielne napisanie programu od pustego pliku. Nie czytanie cudzego kodu ze zrozumieniem, nie poprawianie gotowego — napisanie własnego. To rozróżnienie jest kluczowe, bo bardzo wielu uczniów uważa, że umie programować, dopóki nie usiądzie przed pustym edytorem z zegarem tykającym w tle.

Ile czasu zajmuje przygotowanie#

Poniższe widełki są orientacyjne i zakładają regularność — kilka sesji nauki tygodniowo przez cały rok szkolny, a nie zryw w kwietniu.

To jest miejsce, w którym rodzi się mit o „łatwiejszej informatyce". Osoba, która od trzech lat pisze kod dla przyjemności, faktycznie potrzebuje mniej czasu na przygotowanie — ale nie dlatego, że egzamin jest prostszy. Dlatego, że połowę pracy wykonała wcześniej, poza szkołą. Dla kogoś, kto tej pracy nie wykonał, informatyka rozszerzona jest jednym z bardziej czasochłonnych rozszerzeń, jakie można wybrać, bo umiejętności praktycznej nie da się nauczyć czytaniem.

Drugi element, którego nie widać w tabeli: czas na naukę środowiska. Kompilacja, uruchamianie, zapis plików we właściwym katalogu, obsługa arkusza i bazy — to nie jest wiedza egzaminacyjna, ale bez niej egzamin praktyczny się sypie. Kilkanaście godzin tylko na to.

Jak wygląda praca własna przez rok#

Ten punkt bywa pomijany, a przesądza o tym, czy przygotowanie w ogóle wystartuje.

Fizyka jest przenośna. Zbiór zadań, kartka, długopis i karta wzorów. Rozwiążesz zadanie w autobusie, na przerwie, u babci przy stole. Sesja nauki ma naturalne granice: jedno zadanie to zwykle kilkanaście minut, a rozwiązanie sprawdzasz od razu z odpowiedziami z tyłu zbioru. Materiał wchodzi małymi porcjami i łatwo się to wpasowuje między inne przedmioty.

Informatyka jest stacjonarna. Potrzebujesz komputera ze skonfigurowanym środowiskiem, danych i spokoju, bo pełne zadanie praktyczne to zwykle kilka podpunktów na jednym zestawie danych — rozbicie go na trzy krótkie sesje kosztuje więcej niż zrobienie w jednej. To oznacza plan tygodnia z dwoma lub trzema blokami po półtorej godziny, a nie „popracuję, jak będzie chwila".

Wniosek: wybierz przedmiot, którego naukę faktycznie zaczniesz w listopadowy wtorek o dwudziestej. Najlepszy plan przygotowania, do którego nigdy się nie siada, przegrywa z gorszym planem realizowanym co tydzień.

Na jakie kierunki otwiera który przedmiot#

Zacznijmy od tego, czego tutaj nie znajdziesz: tabeli z wagami rekrutacyjnymi. Uczelnie ustalają zasady rekrutacji osobno na każdy rok akademicki, wydział po wydziale, i potrafią je zmieniać między rocznikami. Tabela przepisana z artykułu sprzed dwóch lat jest gorsza niż jej brak, bo wygląda na sprawdzoną. Jedyne wiarygodne źródło to aktualna uchwała rekrutacyjna albo informator wybranej uczelni, na twój rok matury — sprawdź to zanim podejmiesz decyzję, a potem jeszcze raz w klasie maturalnej.

Można natomiast powiedzieć rzeczy, które są stabilne, bo wynikają z charakteru kierunków, a nie z rocznej uchwały.

Fizyka jest bezpieczniejszym wyborem, jeśli celujesz w: klasyczne kierunki inżynierskie — budownictwo, mechanikę i budowę maszyn, elektrotechnikę, energetykę, lotnictwo i kosmonautykę, mechatronikę, inżynierię materiałową — a także fizykę, astronomię, fizykę techniczną czy inżynierię biomedyczną. Fizyka bywa tam wymagana wprost albo jest jedynym sensownym przedmiotem z listy do wyboru. Ważniejsze: na tych kierunkach fizyka jest treścią pierwszego roku studiów, więc jej brak odbija się na sesji niezależnie od tego, jak wyglądała rekrutacja.

Informatyka jest naturalnym wyborem, jeśli celujesz w: informatykę, informatykę stosowaną, teleinformatykę, inżynierię oprogramowania, cyberbezpieczeństwo, analitykę danych, kognitywistykę czy informatyczne kierunki na uczelniach ekonomicznych. Bywa też akceptowana jako jeden z przedmiotów do wyboru na wielu kierunkach technicznych — i to jest właśnie ten fragment, który trzeba zweryfikować w informatorze, bo różni się między uczelniami i między latami.

Wniosek: wypisz trzy do pięciu kierunków, które realnie rozważasz, wejdź na strony rekrutacji tych wydziałów i wypisz wymagane przedmioty. Piętnaście minut pracy daje odpowiedź pewniejszą niż jakikolwiek poradnik — ten wpis wliczając.

Kiedy wybrać oba#

Wbrew pozorom nie jest to opcja dla ambitnych zapaleńców. Bywa najrozsądniejszą decyzją w kilku konkretnych sytuacjach.

• Nie masz jeszcze wybranego kierunku, a wahasz się między informatyką a inżynierią. Oba rozszerzenia przez pierwszy rok kosztują mniej niż zmiana decyzji w klasie maturalnej.
• Twoja szkoła i tak prowadzi oba w twoim profilu. Wtedy koszt dodatkowy jest niewielki — dochodzi praca własna, nie cała nauka od podstaw.
• Celujesz w kierunek na styku: inżynieria obliczeniowa, automatyka i robotyka, fizyka techniczna, elektronika, data science w wersji naukowej. Tam jedno i drugie realnie się przyda na studiach.
• Chcesz sobie zostawić zapasowy wynik. Jeśli jeden przedmiot pójdzie słabiej, drugi bywa ratunkiem — pod warunkiem że oba były przygotowane, a nie oba zaniedbane.

Kiedy zdecydowanie nie brać obu: gdy masz słabą matematykę (najpierw ona), gdy oba zaczynasz od zera w klasie maturalnej, gdy do tego dochodzi trzecie rozszerzenie, albo gdy wiesz o sobie, że przy dwóch dużych zadaniach naraz kończysz z dwoma rozgrzebanymi. Dwa przedmioty przygotowane połowicznie dają gorszy wynik niż jeden przygotowany porządnie, a rekrutacja i tak liczy zwykle lepszy z nich.

Wniosek: oba mają sens wtedy, gdy potrafisz wskazać, kiedy w tygodniu uczysz się jednego, a kiedy drugiego. Jeśli tego nie umiesz zaplanować na kartce, w praktyce też się nie uda.

Test decyzyjny: dziesięć pytań#

Odpowiadaj szczerze, na podstawie tego, co robisz, a nie co zamierzasz. Zapisz odpowiedzi — na końcu policzysz.

1. Czy w ostatnim półroczu napisałeś jakikolwiek program dłuższy niż dwadzieścia linii, którego nikt ci nie kazał napisać? Tak — informatyka. Nie — fizyka.
2. Umiesz teraz, bez zaglądania nigdzie, wczytać plik tekstowy z liczbami, policzyć ich sumę i zapisać ją do innego pliku? Tak — informatyka. Nie — punkt dla fizyki, bo tej umiejętności trzeba się dopiero nauczyć.
3. Gdy w zadaniu z fizyki trzeba przekształcić wzór z trzema niewiadomymi, robisz to spokojnie czy szukasz gotowej postaci? Spokojnie — fizyka. Szukasz — informatyka.
4. Co cię bardziej frustruje: godzina szukania błędu w kodzie, który „powinien działać", czy godzina liczenia, po której wynik nie zgadza się z odpowiedzią? Kod — fizyka. Rachunki — informatyka.
5. Masz codzienny dostęp do komputera, przy którym możesz spokojnie pracować przez półtorej godziny? Nie — fizyka. Tak — bez wpływu.
6. Czy potrafisz opowiedzieć, dlaczego łyżeczka w szklance wody wygląda na złamaną, albo dlaczego łyżwiarka przyspiesza, przyciągając ręce? Tak, z ciekawością — fizyka. Nie interesuje cię to — informatyka.
7. Twoje trzy najbardziej prawdopodobne kierunki wymagają fizyki wprost? Tak — fizyka, dyskusja skończona. Dopuszczają wybór — dalej.
8. Ile masz czasu: dwa lata czy jeden rok? Rok i zaczynasz od zera — wybierz ten przedmiot, który masz w szkole, i nie kombinuj. Dwa lata — decyduj według pozostałych punktów.
9. Jak wygląda twoja matematyka rozszerzona? Słabo — najpierw ona, niezależnie od wszystkiego. Dobrze — masz wolny wybór.
10. Wyobraź sobie sobotnie popołudnie w marcu: siedzisz nad zbiorem zadań z fizyki albo piszesz program przetwarzający plik z danymi. Przy którym obrazku czujesz mniejszy opór? Ta odpowiedź waży najwięcej ze wszystkich.

Jak to policzyć: jeśli przewaga jednej strony jest wyraźna — masz decyzję. Jeśli wychodzi mniej więcej po połowie, zdecyduj pytaniem siódmym (wymagania kierunków), a gdy i ono nie rozstrzyga — pytaniem dziesiątym. Wynik „prawie remis" oznacza zwykle, że przez pierwszy semestr warto prowadzić oba i zdecydować na podstawie tego, jak faktycznie idzie nauka.

Wybrałeś źle i orientujesz się w połowie roku#

To się zdarza i nie jest katastrofą, jeśli zareagujesz od razu. Najgorsze jest odkładanie decyzji do kwietnia — wtedy zostaje ci przedmiot zaniedbany i drugi, którego nie zdążysz nadrobić.

Krok 1: rozpoznaj, czy to naprawdę zły wybór. Trzy rzeczy wyglądają podobnie, a wymagają innych reakcji:

• Zły przedmiot — materiał cię nudzi, praca własna nie rusza, po dwóch miesiącach masz zrobione tyle co po tygodniu.
• Zła metoda — przedmiot cię interesuje, ale uczysz się biernie: czytasz rozwiązania zamiast rozwiązywać, oglądasz kurs zamiast pisać kod. Zmienia się metodę, nie przedmiot.
• Zła kolejność — brakuje fundamentu. Fizyka nie idzie, bo nie idzie matematyka; informatyka nie idzie, bo nie umiesz jeszcze programować. Cofasz się o krok, nie zmieniasz przedmiotu.

Krok 2: policz koszt zmiany. Ile miesięcy zostało do matury i ile z materiału nowego przedmiotu masz już opanowane. Zmiana w drugiej klasie jest tania. Zmiana w pierwszym semestrze klasy maturalnej jest droga, ale wykonalna, jeśli w nowym przedmiocie masz jakąkolwiek bazę. Zmiana po feriach w klasie maturalnej, od zera, jest w praktyce nierealna.

Krok 3: rozważ opcje pośrednie, zanim wykonasz ruch skrajny:

• zdawać oba, ale rozłożyć akcenty — więcej pracy w ten przedmiot, który idzie lepiej, a drugi utrzymać na przyzwoitym minimum,
• zostać przy pierwotnym wyborze i celowo obniżyć ambicje w nim, przenosząc wysiłek na matematykę, która na kierunkach ścisłych waży najwięcej,
• sprawdzić, czy kierunki z twojej listy dopuszczają inny przedmiot, który idzie ci lepiej — czasem cały problem znika po lekturze wymagań rekrutacyjnych.

Wniosek: decyzję o zmianie podejmij w ciągu tygodnia od momentu, w którym zaczęła ci chodzić po głowie. Miesiąc wahania kosztuje więcej niż każdy z obu wariantów.

Plan na najbliższy tydzień#

Decyzji nie da się podjąć w głowie, bo w głowie oba warianty wyglądają podobnie. Poniższe kroki dają odpowiedź w kilka dni.

1. Dzień pierwszy — wypisz kierunki. Trzy do pięciu, które realnie rozważasz. Wejdź na strony rekrutacji tych wydziałów i wypisz przedmioty wymagane oraz te do wyboru. Bez tego reszta jest zgadywaniem.
2. Dzień drugi — zrób test decyzyjny z tego wpisu. Zapisz odpowiedzi na kartce, nie w pamięci. Policz przewagę.
3. Dzień trzeci — otwórz arkusz z fizyki rozszerzonej z poprzedniego roku. Nie rozwiązuj całego. Przeczytaj wszystkie zadania i zaznacz te, przy których wiesz, od czego zacząć. Zanotuj, ile ich jest i jakie masz uczucie po lekturze.
4. Dzień czwarty — otwórz arkusz z informatyki rozszerzonej. To samo: przejrzyj obie części, a z części praktycznej spróbuj zrobić sam pierwszy podpunkt. To zwykle najprostsze zadanie w arkuszu i najlepszy test tego, czy twoje programowanie w ogóle istnieje.
5. Dzień piąty — porównaj dwa uczucia z dni trzeciego i czwartego. Nie wyniki, uczucia. Przy którym arkuszu chciało ci się czytać dalej?
6. Dzień szósty — zapisz decyzję i plan tygodnia. Konkretne dni i godziny, w których uczysz się wybranego przedmiotu. Termin przeglądu: koniec semestru.
7. Dzień siódmy — nic. Decyzja podjęta, wracasz do nauki.

Uczysz się w technikum informatycznym? Prowadzimy też przygotowanie do kwalifikacji INF.02, INF.03 i INF.04. Zobacz egzaminy zawodowe →