Zdecydowana większość uczniów rozwiązuje zadania w graficznym kreatorze zamiast pisać czysty kod SQL. To szybsze i bezpieczniejsze.
Wstęp: Siatka Projektowa, czyli Twój Maturalny Miecz
Na maturze z informatyki nikt nie zmusza Cię do pisania zapytań w czystym języku SQL. Graficzny kreator kwerend (Widok Projektu) w programie Access to potężne narzędzie, które wybacza błędy składniowe i pozwala wizualnie kontrolować przepływ danych. Opanowanie siatki projektowej to gwarancja szybkości – a czas na egzaminie to najcenniejsza waluta. Zaczynamy od podstaw wyciągania i układania danych.
🔎 Spis treści: Siatka Projektowa
Tworzenie kwerendy zaczynasz od zakładki Tworzenie -> Projekt kwerendy. Dodajesz interesujące Cię tabele (pamiętaj, aby miały ze sobą relacje!) i dwuklikiem zrzucasz nagłówki kolumn do dolnej siatki. Brzmi prosto, dopóki nie padnie polecenie o zaawansowanym sortowaniu.
🏗️ Anatomia Dolnej Siatki
ID_klasy, żeby po niej przefiltrować, pamiętaj, by odznaczyć jej pole "Pokaż". Egzaminator ocenia idealną zgodność wyniku z poleceniem!Większość uczniów zrzuca kolumny do siatki tak, jak leżą w tabeli (często Nazwisko jest przed Klasą), po czym w obu ustawia sortowanie. To katastrofalny błąd. Access czyta siatkę projektową bezwzględnie od lewej do prawej.
Klasa i przesunąć ją w lewo, przed Nazwisko. Tylko wtedy Access zgrupowuje najpierw klasy (3A, 3B, 3C), a dopiero wewnątrz nich ułoży nazwiska od A do Z.Samo wrzucenie kolumn do siatki to za mało. W 99% zadań musisz przefiltrować dane: "znajdź tylko kobiety z Krakowa", "wypisz zamówienia z maja". Do tego służy wiersz Kryteria (Criteria) oraz słowa kluczowe. Access jest przyjazny – często tłumaczy je na język polski, ale musisz znać ich matematyczną i logiczną bezwzględność.
🧮 Geometria Siatki: AND vs OR
"K" w kolumnie Płeć, a "Kraków" w kolumnie Miasto dokładnie w tym samym wierszu (Kryteria), to Access szuka rekordu, który spełnia OBA warunki naraz. Musi to być bezwzględnie kobieta i bezwzględnie z Krakowa."K" wpiszesz w pierwszym wierszu (Kryteria), a "Kraków" wpiszesz w wierszu poniżej (Lub), szukasz WSZYSTKICH kobiet z dowolnego miasta świata ORAZ wszystkich mieszkańców Krakowa (w tym mężczyzn). Baza jest o wiele szersza.🛠️ Skrzynka narzędziowa operatorów CKE
>= 10 AND <= 20. Co kluczowe na maturze: BETWEEN włącza granice! Jeśli napiszesz BETWEEN 10 AND 20, to liczby 10 i 20 również zostaną wyciągnięte. Access używa polskiego tłumaczenia: Między ... Oraz ..."M" (Płeć) i "3A" w wierszu Kryteria. Następnie w wierszu poniżej (Lub) wpisujesz samo "3B". Twój wynik będzie błędny i tracisz punkty!Rozwiązanie: Jeśli korzystasz z wiersza "Lub", musisz zduplikować w nim pozostałe, nadrzędne warunki (czyli pod spodem jeszcze raz wpisać "M"). Albo dużo bezpieczniej: nie używaj w ogóle wiersza "Lub", tylko użyj operatora IN ("3A", "3B") w pierwszym wierszu, zaraz obok pola płci.
Często na maturze CKE nie prosi o znalezienie konkretnego słowa, ale pewnego wzorca. Na przykład: "Znajdź wszystkich uczniów, których nazwisko kończy się na -ski" albo "Wypisz ulice, w których nazwie występuje słowo Dębowa". Do takich zadań używamy znaków wieloznacznych oraz operatora LIKE (w polskim Accessie często tłumaczonego automatycznie jako Podobne do).
✱ Gwiazdka (*)
❓ Znak zapytania (?)
Ściągawka Maturalna: Najczęstsze wzorce (Gotowce na egzamin)
| Kryteria (Co wpisujesz?) | Polecenie CKE (Czego szukasz?) | Wynik operacji (Przykłady) |
|---|---|---|
| Like "K*" | Zaczyna się na literę "K". | Kowalski, Kot, Kraków |
| Like "*ski" | Kończy się na "ski". | Kowalski, Nowakowski, Piotrowski |
| Like "Anna" | Zawiera słowo "Anna" w DOWOLNYM miejscu. | Marianna, Anna, Joanna (wielkość liter ignorowana!) |
| Like "?a*" | Drugą literą jest "a". (Jeden jakikolwiek znak, potem 'a', potem cokolwiek) | Maria, Jan, Karol |
| Like "?????" | Słowo ma DOKŁADNIE 5 liter. | Panda, Rower, Ekran (baza odrzuci słowa: Kot, Samochód) |
Like. Na maturze wystarczy, że w polu Kryteria wpiszesz po prostu Kowalski i wciśniesz Enter. Access inteligentnie rozpozna, że użyłeś znaków wieloznacznych i sam dopisze odpowiedniego operatora oraz otoczy tekst cudzysłowem. Oszczędzasz w ten sposób cenne sekundy i minimalizujesz ryzyko błędu składniowego!Puste komórki w bazie danych to nie jest błąd – to niezwykle cenna informacja. Na maturze brak danych najczęściej oznacza, że jakaś akcja się jeszcze nie zakończyła (np. paczka nie została wysłana, egzamin nie został oceniony). Aby wyszukać takie "dziury", nie możesz użyć zwykłego znaku równości. Baza danych używa do tego specjalnych operatorów stanu.
🕳️ Is Null (Jest Null)
Wpisz w Kryteria: Is Null
📦 Is Not Null (Nie Jest Null)
Wpisz w Kryteria: Is Not Null
Wypożyczenia ma zazwyczaj kolumnę Data_zwrotu. Skoro książka nie została oddana, to nikt nie wpisał tam daty. Rozwiązanie to 10 sekund pracy: wrzucasz kolumnę Data_zwrotu do siatki i w wierszu Kryteria wpisujesz Is Null. (Access prawdopodobnie sam podmieni to na polskie Jest Null – to całkowicie normalne).Pułapka CKE: Jeśli spróbujesz znaleźć puste rekordy wpisując w siatkę =0, albo wpisując słowo w cudzysłowie "Null", Access potraktuje to dosłownie i zacznie szukać liczby zero lub tekstu złożonego z liter N-U-L-L. Zawsze używaj operatora Is Null bez żadnych znaków równości czy cudzysłowów.