Zadbaj o darmowe punkty na koniec zadania. Dowiedz się, jak nie stracić ich przez brak tytułu, jednostek osi lub zły dobór typu wykresu.
1.Otrzymujesz polecenie: 'Sporządź wykres obrazujący zmianę średniej temperatury w kolejnych dniach miesiąca'. Jaki typ wykresu wybierzesz?
- A.Kołowy
- B.Kolumnowy
- C.Liniowy— poprawna
- D.Punktowy (XY)
Dlaczego: Złota zasada: jeśli na osi X (poziomej) znajduje się upływający czas (dni, miesiące, lata), zawsze używamy wykresu liniowego, który najlepiej obrazuje ciągły trend.
2.Jakiego wykresu należy użyć do zaprezentowania procentowego udziału poszczególnych systemów operacyjnych w rynku komputerów PC (dane sumują się do 100%)?
- A.Liniowego
- B.Kolumnowego
- C.Kołowego— poprawna
- D.Punktowego
Dlaczego: Wykres kołowy używany jest do pokazania struktury, czyli tego, jak części składowe wpisują się w 100% pewnej całości (np. budżetu lub rynku).
3.Masz za zadanie porównać całkowity zysk 5 różnych oddziałów firmy z różnych miast w jednym konkretnym roku. Najlepszym wyborem będzie:
- A.Wykres liniowy
- B.Wykres kolumnowy— poprawna
- C.Wykres radarowy
- D.Wykres warstwowy
Dlaczego: Porównujemy niezależne od siebie byty (kategorie tekstowe - nazwy miast), co wyklucza użycie linii. Najlepiej zobrazują to oddzielne słupki w wykresie kolumnowym.
4.Wygenerowałeś wykres kolumnowy, ale zauważasz, że na dolnej osi X, pod słupkami, zamiast nazw państw widnieją po prostu cyfry '1, 2, 3, 4'. Co to oznacza i jak to naprawić?
- A.Wykres jest poprawny, CKE akceptuje numerację porządkową kategorii.
- B.Program nie zinterpretował etykiet. Należy wejść w 'Wybierz dane' i ręcznie przypisać kolumnę z etykietami osi poziomej.— poprawna
- C.Należy zmienić format komórek z nazwami państw na format tekstowy w opcjach u góry.
- D.Trzeba użyć wykresu XY, aby program wymusił dopasowanie wartości tekstowych do osi.
Dlaczego: Arkusz nie zawsze domyśli się sam z siebie, skąd wziąć podpisy. Oś poziomą z etykietami należy bardzo często wskazać mu ręcznie w opcjach źródła danych.
5.Wykonałeś poprawne obliczenia zużycia prądu, a Twój wykres zawiera poprawną oś z liczbami 100, 200, 300. Dlaczego egzaminator CKE może i tak odjąć Ci punkt za ten element?
- A.Zawsze używa się przedziałów co 50, a nie co 100.
- B.Brakuje podanej z boku jednostki w nazwie osi (np. [MWh] lub [kWh]).— poprawna
- C.Liczby te powinny być zapisane w notacji wykładniczej ze względu na techniczny charakter arkusza.
- D.Oś Y nie powinna w ogóle zawierać liczb, by nie zaburzać wizualizacji słupków.
Dlaczego: Na maturze rozszerzonej wykres traktowany jest jak forma pełnoprawnej odpowiedzi tekstowej. Brak podanej fizycznej jednostki w nazwie osi pionowej to elementarny błąd, przez który tracisz pewne punkty.
6.Arkusz często sam generuje tytuł wykresu na podstawie nagłówka tabeli, tworząc np. napis 'Suma z: Wartość'. Jak do tego podejść na egzaminie?
- A.Zostawić bez zmian, ponieważ jest to domyślne rozwiązanie algorytmu arkusza.
- B.Usunąć całkowicie tytuł, ponieważ legenda z boku go świetnie zastępuje.
- C.Zmienić go na opisowy, konkretny tytuł informujący 'Co, gdzie i kiedy' przedstawia wykres (np. 'Sprzedaż rowerów w I kwartale 2025').— poprawna
- D.Użyć funkcji =ZŁĄCZ.TEKSTY(), aby tytuł generował się automatycznie pobierając opis z panelu legendy.
Dlaczego: Tytuł wykresu musi być czytelny dla egzaminatora i jasno, samodzielnie opisywać cały prezentowany na ekranie problem analityczny.
7.Stworzyłeś wykres liniowy dla wahań kursu waluty od 4,20 zł do 4,30 zł. Na ekranie widać tylko płaską poziomą linię wysoko na górze, a faktyczny trend gubi się. Jak to naprawić?
- A.Zmienić typ wykresu z liniowego na kołowy.
- B.Zmienić kolor linii na odcinający się kontrastowo ciemniejszy odcień.
- C.Sformatować oś pionową (Y) i zmienić w jej opcjach 'Minimum' np. z wartości 0 na 4,00.— poprawna
- D.Podnieść do kwadratu wszystkie dane w tabeli, aby powiększyć zakres.
Dlaczego: Podnosząc minimalną wartość osi (tzw. 'odcięcie' pustego dołu wykresu), w ogromnym stopniu powiększasz sam szczyt i sprawiasz, że linia trendu reaguje na minimalne groszowe wahania.
8.Chcesz przedstawić na jednym wykresie sprzedaż gier w setkach tysięcy sztuk oraz ich procentowe oceny (wartości od 0,1 do 0,9). Użycie standardowego układu sprawi, że linia procentów 'przyklei się' do zera i będzie niewidoczna. Jakie jest rozwiązanie?
- A.Stworzenie wykresu typu 'Kombi' (Złożony) i przypisanie 'Osi pomocniczej' dla mniejszej serii danych.— poprawna
- B.Dodanie procentów jako zagnieżdżonego tekstu do tytułu głównego wykresu.
- C.Zlogarytmowanie kolumny ze sprzedażą gier, aby zrównać ją numerycznie z ułamkami procentowymi.
- D.Sformatowanie obu kolumn tabeli w tle jako typ 'Walutowy'.
Dlaczego: Oś pomocnicza ratuje sytuację tworząc drugą, pionową i w 100% autonomiczną podziałkę z prawej strony ekranu. Dzięki temu linia ocen korzysta z ułamkowej skali procentów, a potężna sprzedaż z niezależnej, lewej skali (w tysiącach).
9.Tworzysz wykres złożony z dwiema osiami Y (główną po lewej i pomocniczą po prawej). Jaki element staje się w tej specyficznej sytuacji absolutnie niezbędny?
- A.Dodanie dynamicznej linii trendu z równaniem.
- B.Wyświetlenie tabeli danych źródłowych pod osią X.
- C.Obecność legendy.— poprawna
- D.Wyłączenie wyświetlania poziomych linii siatki wykresu.
Dlaczego: Przy dwojgu skrajnie różnych danych (np. liczby po lewej i procenty po prawej), brak wyraźnej legendy sprawi, że widz nie będzie miał absolutnie pojęcia, którą linię lub kolumnę ma przypasować do której miarki odniesienia.
10.Masz w tabeli pomiary wieku setki uczniów oraz ich obecnego wzrostu w centymetrach. Chcesz sprawdzić, czy zachodzi między tymi dwiema niepowiązanymi parami zmiennych jakaś fizyczna korelacja. Jako analityk zastosujesz:
- A.Wykres Kołowy 3D
- B.Wykres Punktowy (XY)— poprawna
- C.Wykres Kaskadowy
- D.Wykres Powierzchniowy
Dlaczego: Wykres Punktowy (Scatter / XY) nie kategoryzuje sztucznie danych ani w czasie, ani w grupach. Po prostu nakłada kropeczki na idealnym przecięciu się współrzędnych obu zmiennych, udowadniając w mig, czy widać między nimi jakieś zjawisko trendu/korelacji.