INF.04 styczeń 2024 — walidacja numeru PESEL i aplikacja paszportowa

1. S = 5 + 15 + 0 + 27 + 0 + 3 + 0 + 9 + 1 + 27 = 87
2. M = 87 modulo 10 = 7
3. M nie jest zerem, więc R = 10 − 7 = 3
4. Jedenasta cyfra numeru to 3. R = 3, zgadza się — numer jest poprawny.

#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;

/**********************************************
nazwa funkcji:       sprawdzPlec
opis funkcji:        ustala plec osoby na podstawie 10. cyfry numeru PESEL
parametry:           pesel - lancuch znakow z 11-cyfrowym numerem PESEL
zwracany typ i opis: char - 'K' dla kobiety, 'M' dla mezczyzny
autor:               PESEL
***********************************************/
char sprawdzPlec(string pesel)
{
  int cyfraPlci = pesel[9] - '0';   // 10. cyfra, indeks 9

  if (cyfraPlci % 2 == 0)
      return 'K';
  else
      return 'M';
}

/**********************************************
nazwa funkcji:       sprawdzSumeKontrolna
opis funkcji:        weryfikuje cyfre kontrolna numeru PESEL wagami 1,3,7,9...
parametry:           pesel - lancuch znakow z 11-cyfrowym numerem PESEL
zwracany typ i opis: bool - true gdy suma kontrolna zgodna, false gdy niezgodna
autor:               PESEL
***********************************************/
bool sprawdzSumeKontrolna(string pesel)
{
  int wagi[10] = {1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3};
  int S = 0;

  for (int i = 0; i < 10; i++)
  {
      int cyfra = pesel[i] - '0';
      S = S + cyfra * wagi[i];
  }

  int M = S % 10;
  int R;

  if (M == 0)
      R = 0;
  else
      R = 10 - M;

  int cyfraKontrolna = pesel[10] - '0';

  return R == cyfraKontrolna;
}

int main()
{
  // zmienna zainicjowana numerem zdajacego (tu: numer zapasowy z arkusza)
  string pesel = "55030101193";

  cout << "Program sprawdzajacy poprawnosc numeru PESEL" << endl;
  cout << "Podaj numer PESEL (11 cyfr): ";
  cin >> pesel;

  if (pesel.length() != 11)
  {
      cout << "Blad: numer PESEL musi miec dokladnie 11 cyfr." << endl;
      return 1;
  }

  char plec = sprawdzPlec(pesel);

  if (plec == 'K')
      cout << "Plec: Kobieta" << endl;
  else
      cout << "Plec: Mezczyzna" << endl;

  if (sprawdzSumeKontrolna(pesel))
      cout << "Suma kontrolna zgodna - numer PESEL jest poprawny." << endl;
  else
      cout << "Suma kontrolna niezgodna - numer PESEL jest bledny." << endl;

  return 0;
}

• pesel[i] - '0' zamienia znak na cyfrę. Znak „5" ma kod 53, znak „0" ma 48 — różnica daje 5. Bez tego odejmowania cała suma jest bez sensu.
• Tablica wagi jest zapisana dokładnie w kolejności z arkusza. Nie licz wag „w pamięci" wewnątrz pętli — to najprostsza droga do pomyłki.
• Zmienne nazwane S, M, R celowo — arkusz żąda nazw „zgodnych z przedstawionym algorytmem", a algorytm operuje właśnie tymi literami. Egzaminator ma je znaleźć bez czytania całego kodu.
• Obie funkcje mają dokładnie jeden parametr — zmienną z numerem. Dodanie drugiego (np. długości) łamie wymaganie wprost zapisane w arkuszu.
• Sprawdzenie długości w main to nie kaprys: bez niego wpisanie krótszego numeru wychodzi poza łańcuch i program potrafi się wywalić na oczach egzaminatora, przewracając rezultat „uruchomienie programu".

#include <windows.h>
// ... a w main, jako pierwsza instrukcja:
SetConsoleOutputCP(65001);   // wlacza UTF-8 w oknie konsoli

WAGI = [1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3]


def sprawdz_plec(pesel):
  """
  nazwa funkcji:       sprawdz_plec
  opis funkcji:        ustala plec na podstawie 10. cyfry numeru PESEL
  parametry:           pesel - napis z 11-cyfrowym numerem PESEL
  zwracany typ i opis: str - znak 'K' dla kobiety, 'M' dla mezczyzny
  autor:               PESEL
  """
  cyfra_plci = int(pesel[9])
  if cyfra_plci % 2 == 0:
      return 'K'
  return 'M'


def sprawdz_sume_kontrolna(pesel):
  """
  nazwa funkcji:       sprawdz_sume_kontrolna
  opis funkcji:        weryfikuje cyfre kontrolna numeru PESEL
  parametry:           pesel - napis z 11-cyfrowym numerem PESEL
  zwracany typ i opis: bool - True gdy suma zgodna, False gdy niezgodna
  autor:               PESEL
  """
  S = 0
  for i in range(10):
      S = S + int(pesel[i]) * WAGI[i]

  M = S % 10

  if M == 0:
      R = 0
  else:
      R = 10 - M

  return R == int(pesel[10])


# zmienna zainicjowana numerem zdajacego
pesel = "55030101193"

print("Program sprawdzajacy poprawnosc numeru PESEL")
pesel = input("Podaj numer PESEL (11 cyfr): ")

if len(pesel) != 11 or not pesel.isdigit():
  print("Blad: numer PESEL musi skladac sie z 11 cyfr.")
else:
  if sprawdz_plec(pesel) == 'K':
      print("Plec: Kobieta")
  else:
      print("Plec: Mezczyzna")

  if sprawdz_sume_kontrolna(pesel):
      print("Suma kontrolna zgodna - numer PESEL jest poprawny.")
  else:
      print("Suma kontrolna niezgodna - numer PESEL jest bledny.")

using System;
using System.Drawing;
using System.IO;
using System.Windows.Forms;

namespace Paszport
{
  public partial class Form1 : Form
  {
      // folder z obrazami wypakowanymi z materialy.7z
      private readonly string folderObrazow =
          Path.Combine(Application.StartupPath, "obrazy");

      public Form1()
      {
          InitializeComponent();
          UstawWyglad();
          ZaladujObrazy("000");
      }

      private void UstawWyglad()
      {
          this.Text = "Wprowadzenie danych do paszportu. Wykonal: PESEL";
          this.BackColor = Color.CadetBlue;

          textBoxNumer.BackColor = Color.Azure;
          textBoxImie.BackColor = Color.Azure;
          textBoxNazwisko.BackColor = Color.Azure;
          buttonOK.BackColor = Color.Azure;

          radioNiebieskie.Checked = true;

          pictureBoxZdjecie.Height = 180;
          pictureBoxOdcisk.Height = 180;
          pictureBoxZdjecie.SizeMode = PictureBoxSizeMode.Zoom;
          pictureBoxOdcisk.SizeMode = PictureBoxSizeMode.Zoom;
      }

      /**********************************************
      nazwa funkcji:       ZaladujObraz
      opis funkcji:        wstawia obraz z pliku do kontrolki lub czysci ja,
                           gdy plik o podanej nazwie nie istnieje
      parametry:           pole - kontrolka PictureBox,
                           nazwaPliku - nazwa pliku graficznego
      zwracany typ i opis: void - funkcja nie zwraca wartosci
      autor:               PESEL
      ***********************************************/
      private void ZaladujObraz(PictureBox pole, string nazwaPliku)
      {
          string sciezka = Path.Combine(folderObrazow, nazwaPliku);

          if (File.Exists(sciezka))
          {
              // wczytanie przez tablice bajtow nie blokuje pliku na dysku
              byte[] dane = File.ReadAllBytes(sciezka);
              pole.Image = Image.FromStream(new MemoryStream(dane));
          }
          else
          {
              pole.Image = null;
          }
      }

      private void ZaladujObrazy(string numer)
      {
          ZaladujObraz(pictureBoxZdjecie, numer + "-zdjecie.jpg");
          ZaladujObraz(pictureBoxOdcisk, numer + "-odcisk.jpg");
      }

      // zdarzenie Leave pola edycyjnego "Numer"
      private void textBoxNumer_Leave(object sender, EventArgs e)
      {
          string numer = textBoxNumer.Text.Trim();
          ZaladujObrazy(numer);
      }

      private string PobierzKolorOczu()
      {
          if (radioZielone.Checked) return "zielone";
          if (radioPiwne.Checked) return "piwne";
          return "niebieskie";
      }

      // zdarzenie Click przycisku "OK"
      private void buttonOK_Click(object sender, EventArgs e)
      {
          string imie = textBoxImie.Text.Trim();
          string nazwisko = textBoxNazwisko.Text.Trim();

          if (imie.Length == 0 || nazwisko.Length == 0)
          {
              MessageBox.Show("Wprowadz dane");
              return;
          }

          MessageBox.Show(imie + " " + nazwisko +
                          " kolor oczu " + PobierzKolorOczu());
      }
  }
}

• Zdarzenie Leave, nie TextChanged. Arkusz mówi „po opuszczeniu pola edycyjnego". TextChanged strzelałby przy każdym wciśniętym klawiszu i próbował wczytać plik „3-zdjecie.jpg" w trakcie wpisywania „333".
• Trzy przyciski radiowe w jednym GroupBox same z siebie wykluczają się nawzajem. To realizuje wymóg „w grupie może być jednocześnie zaznaczone jedno pole" bez ani jednej linii kodu — pod warunkiem że naprawdę leżą wewnątrz grupy, a nie obok niej na formularzu.
• Sprawdzenie File.Exists realizuje zdanie „w przypadku wpisania numeru, który nie odpowiada żadnemu plikowi, obraz nie jest wyświetlany". Bez tego aplikacja rzuci wyjątkiem i się zamknie — a to już strata rezultatu „uruchomienie programu".
• Wczytanie przez tablicę bajtów zamiast Image.FromFile: to drugie blokuje plik na dysku, więc przy powtórnym wpisaniu tego samego numeru dostajesz błąd dostępu. Klasyczna pułapka podczas testów na wszystkich obrazach z archiwum.
• SizeMode Zoom dopasowuje zdjęcia o różnych proporcjach do ustalonej wysokości bez rozciągania. Arkusz wymaga, żeby oba obrazy miały tę samą wysokość.

import os
import tkinter as tk
from tkinter import messagebox
from PIL import Image, ImageTk

FOLDER = "obrazy"
WYSOKOSC = 180


class Paszport(tk.Tk):
  def __init__(self):
      super().__init__()
      self.title("Wprowadzenie danych do paszportu. Wykonal: PESEL")
      self.configure(bg="#5F9EA0")

      self.numer = tk.Entry(self, bg="#F0FFFF")
      self.imie = tk.Entry(self, bg="#F0FFFF")
      self.nazwisko = tk.Entry(self, bg="#F0FFFF")
      self.kolor = tk.StringVar(value="niebieskie")

      tk.Label(self, text="Numer", bg="#5F9EA0").grid(row=0, column=0)
      self.numer.grid(row=0, column=1)
      tk.Label(self, text="Imie", bg="#5F9EA0").grid(row=1, column=0)
      self.imie.grid(row=1, column=1)
      tk.Label(self, text="Nazwisko", bg="#5F9EA0").grid(row=2, column=0)
      self.nazwisko.grid(row=2, column=1)

      grupa = tk.LabelFrame(self, text="Kolor oczu", bg="#5F9EA0")
      grupa.grid(row=3, column=0, columnspan=2)
      for kolor in ("niebieskie", "zielone", "piwne"):
          tk.Radiobutton(grupa, text=kolor, value=kolor,
                         variable=self.kolor, bg="#5F9EA0").pack(anchor="w")

      tk.Button(self, text="OK", bg="#F0FFFF",
                command=self.klik_ok).grid(row=4, column=0, columnspan=2)

      self.zdjecie = tk.Label(self, bg="#5F9EA0")
      self.odcisk = tk.Label(self, bg="#5F9EA0")
      self.zdjecie.grid(row=0, column=2, rowspan=5)
      self.odcisk.grid(row=0, column=3, rowspan=5)

      self.numer.bind("<FocusOut>", self.opuszczenie_numeru)
      self.zaladuj_obrazy("000")

  def zaladuj_obraz(self, etykieta, nazwa_pliku):
      sciezka = os.path.join(FOLDER, nazwa_pliku)
      if os.path.exists(sciezka):
          obraz = Image.open(sciezka)
          skala = WYSOKOSC / obraz.height
          obraz = obraz.resize((int(obraz.width * skala), WYSOKOSC))
          etykieta.zdjecie = ImageTk.PhotoImage(obraz)
          etykieta.configure(image=etykieta.zdjecie)
      else:
          etykieta.configure(image="")

  def zaladuj_obrazy(self, numer):
      self.zaladuj_obraz(self.zdjecie, numer + "-zdjecie.jpg")
      self.zaladuj_obraz(self.odcisk, numer + "-odcisk.jpg")

  def opuszczenie_numeru(self, zdarzenie):
      self.zaladuj_obrazy(self.numer.get().strip())

  def klik_ok(self):
      imie = self.imie.get().strip()
      nazwisko = self.nazwisko.get().strip()
      if imie == "" or nazwisko == "":
          messagebox.showinfo("Informacja", "Wprowadz dane")
          return
      messagebox.showinfo("Informacja",
                          imie + " " + nazwisko +
                          " kolor oczu " + self.kolor.get())


Paszport().mainloop()

/**********************************************
nazwa funkcji:       sprawdzSumeKontrolna
opis funkcji:        sprawdza zgodnosc cyfry kontrolnej numeru PESEL,
                   mnozac dziesiec pierwszych cyfr przez wagi
                   1,3,7,9,1,3,7,9,1,3 i porownujac wynik
                   z jedenasta cyfra numeru
parametry:           pesel - lancuch znakow z 11-cyfrowym numerem PESEL
zwracany typ i opis: bool - true gdy suma kontrolna jest zgodna,
                   false gdy numer jest bledny
autor:               PESEL
***********************************************/

Dokumentacja aplikacji - PESEL

Narzedzia wykorzystane podczas egzaminu
System operacyjny:            Windows 10 Education 64-bit
Srodowiska programistyczne:   Code::Blocks 20.03,
                              Microsoft Visual Studio 2022 Community
Jezyki programowania:         C++, C#
Edytor tekstu:                LibreOffice Writer

Aplikacja konsolowa
[zrzut konsola1]
Podpis: Obliczenie plci i sumy kontrolnej dla poprawnego numeru PESEL
[zrzut konsola2]
Podpis: Komunikat o niezgodnej sumie kontrolnej

Aplikacja desktopowa
[zrzut desktop1]
Podpis: Stan poczatkowy aplikacji z obrazami 000
[zrzut desktop2]
Podpis: Podmiana obrazow po opuszczeniu pola Numer
[zrzut desktop3]
Podpis: Komunikat po wybraniu przycisku OK
[zrzut desktop4]
Podpis: Komunikat o braku danych